સંગરુર: પંજાબના 800 થી વધુ ગામોમાં ખેડૂતોએ એક પર્યાવરણલક્ષી અને આર્થિક પગલું ભર્યું છે, જે રાજધાની દિલ્હીમાં દર શિયાળે વધતા વાયુ પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ભારતીય ઉદ્યોગ સંઘ (CII) ના જણાવ્યા અનુસાર, મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો હવે તેમના ખેતરોમાં પરાળ (સ્ટબલ) સળગાવવાને બદલે તેને રિસાયક્લિંગ માટે ફેક્ટરીઓમાં મોકલી રહ્યા છે.

ખેડૂતો બેલર મશીનોનો ઉપયોગ કરીને પરાળના બંડલ બનાવી રહ્યા છે અને તેને બાયોગેસ, જૈવિક ખાતર (બાયોફર્ટીલાઈઝર) અને કાર્ડબોર્ડ જેવા ઉત્પાદનો બનાવતી ફેક્ટરીઓને વેચી રહ્યા છે.

સંગરુર જિલ્લાના એક ખેડૂત દલબીર સિંહે જણાવ્યું હતું કે, "પરાળ બાળવી એ અમારા માટે મનોરંજક પ્રવૃત્તિ નથી. તેનાથી અમને જ ધુમાડાનો સામનો કરવો પડે છે. હવે અમે પરાળ એકઠી કરીને ફેક્ટરીઓને વેચી રહ્યા છીએ, જેનાથી કમાણી પણ થાય છે."

રોજગાર અને સ્વચ્છ હવાના ફાયદા: આ પરિવર્તનથી માત્ર પર્યાવરણને જ ફાયદો નથી થયો, પરંતુ સ્થાનિક રોજગારની નવી તકો પણ ઊભી થઈ છે. સંગરુરના ફગ્ગુવાલા ગામના ખેડૂત ગુરનૈબ સિંહે તો પરાળમાંથી કાર્ડબોર્ડ બનાવવા માટે એક ફેક્ટરી પણ સ્થાપી છે, જે હવાને શુદ્ધ કરવામાં મદદ કરવાની સાથે ડઝનેક લોકોને રોજગાર આપી રહી છે.

જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે આ એક સારી શરૂઆત છે, પણ પડકારો હજુ પણ છે. નવી દિલ્હી સ્થિત થિંક ટેન્ક એન્વાયરોકેટાલિસ્ટના સુનિલ દહિયાએ જણાવ્યું કે, પંજાબમાં આશરે 12,000 ગામડાઓ છે. આથી, સમસ્યાના વ્યાપક સમાધાન માટે આ પહેલોને વધુ વ્યાપક પ્રોત્સાહન અને જાગૃતિની જરૂર છે. પરંપરાગત રીતે, પરાળ સળગાવવી એ ડાંગરની લણણી અને ઘઉંની વાવણી વચ્ચે ખેતરો સાફ કરવાની સૌથી ઝડપી રીત છે, પરંતુ આ નવી પદ્ધતિ ખેડૂતોને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવે છે.