નવી દિલ્હી :સોમવારે એક ઐતિહાસિક નિર્ણયમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્યોને માનવ-વન્યજીવન સંઘર્ષને "કુદરતી આપત્તિ" તરીકે જાહેર કરવા માટે સક્રિયપણે વિચારણા કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે જો આવી ઘટનાઓમાં કોઈ વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય છે, તો રાજ્યોએ ₹10 લાખનું ફરજિયાત વળતર આપવું જોઈએ. આ વળતર પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયની CSS-IWDH યોજના હેઠળ સ્થાપિત નિયમો અનુસાર હશે.

    મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ, ન્યાયાધીશ એ.જી. મસીહ અને એ.એસ. ચાંદુરકરની બનેલી બેન્ચે વાઘ સફારી, વાઘ અભયારણ્યના સંચાલન અને સંવેદનશીલ વાઘના લેન્ડસ્કેપના રક્ષણ અંગે અનેક માર્ગદર્શિકા જારી કરી હતી. કોર્ટે કોર્બેટ વાઘ અભયારણ્યમાં વ્યાપક ગેરકાયદેસર બાંધકામ અને વૃક્ષ કાપણીને સંબોધવા માટે રચાયેલી નિષ્ણાત સમિતિના અહેવાલને સ્વીકાર્યો હતો અને રાજ્યોને સમયસર પાલન સુનિશ્ચિત કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો. કોર્ટે કહ્યું હતું કે ઝડપી રાહત માટે, માનવ-વન્યજીવન સંઘર્ષને કુદરતી આપત્તિ તરીકે ગણવો જોઈએ, જેમ કે ઉત્તર પ્રદેશ પહેલાથી જ કરી ચૂક્યું છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ સત્તામંડળ (NTCA) ને છ મહિનાની અંદર માનવ-વન્યજીવન સંઘર્ષ પર મોડેલ માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. રાજ્યોએ પણ છ મહિનાની અંદર આ માર્ગદર્શિકા લાગુ કરવાની રહેશે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે બધા રાજ્યોમાં વળતર પ્રણાલી સુલભ, સરળ અને સમયસર હોવી જોઈએ. વધુમાં, વન, મહેસૂલ, પોલીસ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને પંચાયતી રાજ વિભાગો વચ્ચે વધુ સારું સંકલન જરૂરી છે. તેના નિર્ણયમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે વળતર સરળ, સમાવિષ્ટ અને સમયસર હોવું જોઈએ. નિષ્ણાત સમિતિની ભલામણોને સ્વીકારતા, બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે દરેક રાજ્યએ એક વળતર પ્રણાલી સ્થાપિત કરવી જોઈએ જે સરળ અને સુલભ હોય.

સુપ્રીમ કોર્ટે ઉત્તરાખંડ સરકારને કોર્બેટ ટાઇગર રિઝર્વને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે પુનઃસ્થાપન પગલાં તાત્કાલિક અમલમાં મૂકવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. તમામ ગેરકાયદેસર બાંધકામોને તોડી પાડવા અને ગેરકાયદેસર વૃક્ષ કાપવા માટે વળતર આપવાનો આદેશ ત્રણ મહિનાની અંદર આપવામાં આવ્યો છે. CEC સમગ્ર ઇકોલોજીકલ પુનઃસ્થાપન યોજનાનું નિરીક્ષણ કરશે. બેન્ચે રાજ્ય સરકારને ગેરકાયદેસર રીતે કાપવામાં આવેલા વૃક્ષોની ભરપાઈ કરવા માટે પગલાં લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો.