નવી દિલ્‍હી,તા.૧૮: ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૫ માં સોનાના વધતા વૈશ્વિક ભાવ વચ્‍ચે ભારતની સોનાની આયાતમાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળ્‍યો. સરકારી આંકડા અનુસાર દેશની સોનાની આયાતમાં ૨૦૦ ટકાનો વધારો થયો. ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૫ માં, ભારતે ૧૪.૭૨ અબજ ડોલરનું સોનું આયાત કર્યું હતું, જે ગયા વર્ષના સમાન મહિનામાં ઼૪.૯૨ અબજ ડોલર હતું. સોના અને ચાંદીની વધતી આયાતને કારણે દેશનું કુલ આયાત મૂલ્‍ય પણ વધ્‍યું. ૧૭ ઓક્‍ટોબરના રોજ સોનું પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ રૂ.૧૩૦,૮૭૪ ની સર્વકાલીન ઉચ્‍ચતમ સપાટીએ પહોંચ્‍યું, જ્‍યારે ૧૪ ઓક્‍ટોબરના રોજ ચાંદીના ભાવ પ્રતિ કિલો રૂ.૧૭૮,૧૦૦ ની સર્વકાલીન ઉચ્‍ચતમ સપાટીએ પહોંચ્‍યા.

સોમવારે વાણિજ્‍ય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા ડેટા દર્શાવે છે કે ઓક્‍ટોબરમાં ભારતની વેપારી નિકાસ ૧૧.૮ ટકા ઘટીને ઼૩૪.૩૮ અબજ ડોલર થઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ઼૩૮.૯૮ અબજ ડોલર હતી. દરમિયાન, આયાત ૧૬.૬૩ ટકા વધીને ઼૭૬.૦૬ અબજ ડોલર થઈ છે જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ઼૬૫.૨૧ અબજ ડોલર હતી.

આમ, વેપાર ખાધ  $૪૧.૬૮ બિલિયન રહી. કુલ નિકાસ (માલ અને સેવાઓ) $૭૨.૮૯ બિલિયન રહી, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં  $૭૩.૩૯ બિલિયન હતી.

ઇલેક્‍ટ્રોનિક માલ, માંસ, ડેરી અને મરઘાં ઉત્‍પાદનો, સીફૂડ, કાજુ અને કોફી સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં નિકાસ વધી. ઇલેક્‍ટ્રોનિક માલની નિકાસ ઓક્‍ટોબરમાં ૧૯.૦૫ ટકા વધીને  $૪.૦૮ બિલિયન થઈ, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં  $૩.૪૩ બિલિયન હતી.

માંસ, ડેરી અને મરઘાં ઉત્‍પાદનોની નિકાસ ૩.૦ ટકા વધી. દરમિયાન, એપ્રિલ-ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૫ દરમિયાન માલ અને સેવાઓની નિકાસ ૪૯૧.૮૦ બિલિયન યુએસ ડોલર રહી, જે એપ્રિલ-ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૪માં ૪૬૯.૧૧ બિલિયન યુએસ ડોલર હતી.

ચોક્કસ પ્‍લેટિનમ જ્‍વેલરીની આયાત પર પ્રતિબંધ

સરકારે સોમવારે આગામી વર્ષના એપ્રિલ સુધી ચોક્કસ પ્રકારના પ્‍લેટિનમ જ્‍વેલરીની આયાત પર પ્રતિબંધની જાહેરાત કરી. સપ્‍ટેમ્‍બરમાં, સરકારે આગામી વર્ષે ૩૧ માર્ચ સુધી ચોક્કસ ચાંદીના દાગીનાની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્‍યો હતો.

આ પગલાનો ઉદ્દેશ્‍ય થાઇલેન્‍ડથી ચાંદીની આયાતને રોકવાનો હતો, જેમાં સ્‍ટડેડ જ્‍વેલરીની આડમાં ચાંદીની આયાત અટકાવવાનો હતો. ભારતનો ASEAN સાથે મુક્‍ત વેપાર કરાર છે, જ્‍યાં થાઇલેન્‍ડ આ ૧૦-રાષ્ટ્રોના જૂથનો સભ્‍ય છે. આયાતકારોએ હવે આ વસ્‍તુઓની આયાત કરવા માટે વેપાર મહાનિર્દેશાલય (DGFT) પાસેથી લાઇસન્‍સ મેળવવું પડશે.

યુએસ ટેરિફ વચ્‍ચે, ભારતની વિવિધ ચીજવસ્‍તુઓની નિકાસ ઓક્‍ટોબરમાં એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીમાં ૧૧.૮% ઘટીને  $૩૪.૩૮ બિલિયન થઈ. સોમવારે વાણિજ્‍ય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા અનુસાર, આયાત ૧૬.૬૩% વધીને $૭૬.૦૬ બિલિયન થઈ, જેના કારણે  $૪૧.૬૮ બિલિયનની રેકોર્ડ વેપાર ખાધ થઈ. આયાતના આંકડામાં વધારો કરવામાં સોના અને ચાંદીનો નોંધપાત્ર ફાળો હતો. ઓક્‍ટોબરમાં સોનાની આયાત લગભગ ૨૦૦% વધીને  $૧૪.૭૨ બિલિયન થઈ. ચાંદીની આયાત કુલ  $૨.૭૧ બિલિયન થઈ, જે એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીમાં ૫૨૮.૭૧% વધારે છે.

ઓક્‍ટોબરમાં યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સમાં નિકાસ ઘટીને  $૬.૩૧ બિલિયન થઈ ગઈ જે એક વર્ષ અગાઉ  $૬.૯ બિલિયન હતી. જોકે, તે સપ્‍ટેમ્‍બરમાં નોંધાયેલા  $૫.૪૭ બિલિયન કરતા વધુ રહી. વાણિજ્‍ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે ગયા વર્ષે એપ્રિલથી ઓક્‍ટોબર દરમિયાન  $૪૭.૩૨ બિલિયનની નિકાસની સરખામણીમાં $૫૨.૧૨ બિલિયનની નિકાસનો ઉલ્‍લેખ કરતા જણાવ્‍યું હતું કે, એકંદરે, વેપાર સકારાત્‍મક છે. માસિક ધોરણે પણ વધારો થયો છે.

FIEO ના પ્રમુખ એસ.સી. રાલ્‍હને કહ્યું, નિકાસ પર દબાણ વૈશ્વિક આર્થિક મંદીનું પ્રતિબિબ પાડે છે. ઘણા મુખ્‍ય બજારોમાં માંગ ઓછી છે અને ભાવમાં સતત વધઘટ છે. સહાયક પગલાં વધારવા જોઈએ, અને વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ લાભો નિકાસકારોને ટૂંક સમયમાં જાહેર કરવા જોઈએ.

સોમવારે, સરકારે આગામી વર્ષના એપ્રિલ સુધી ચોક્કસ પ્રકારના પ્‍લેટિનમ જ્‍વેલરીની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્‍યો હતો. આ પગલું મુક્‍ત વેપાર કરારો (FTA) ના દુરુપયોગને રોકવા માટે છે.