નવી દિલ્હી: તાઇવાન પર આક્રમણ કરવાની તેની સંભવિત યોજનાઓના ભાગરૂપે, ચીન તેના વિશાળ નાગરિક જહાજોના કાફલા (Shadow Navy) ને એક શક્તિશાળી લશ્કરી હથિયાર તરીકે તૈયાર કરી રહ્યું છે. રોઇટર્સે તાજેતરની ચીની દરિયાઇ કવાયતોમાં નાગરિક જહાજોની ભૂમિકાનું નિરીક્ષણ કરવા માટે શિપ ટ્રેકિંગ ડેટા અને સેટેલાઇટ છબીઓનો ઉપયોગ કર્યો, જેના પરથી જાણવા મળ્યું કે ચીન સૈનિકો અને સાધનોના દરિયાકિનારા ઉતરાણને ઝડપી બનાવવા માટે નવી તકનીકોનો રિહર્સલ કરી રહ્યું છે.

આ લશ્કરી કવાયતો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) નક્કર આક્રમણ યોજનાઓ બનાવી રહી છે, એક એવું ઓપરેશન જે બીજા વિશ્વયુદ્ધના નોર્મેન્ડી ઉતરાણને કદ અને જટિલતામાં વટાવી શકે છે.
 
મુખ્ય કવાયત અને વ્યૂહરચનાઓ: ઓગસ્ટ મહિનામાં, 12 નાગરિક જહાજો – જેમાં છ રોલ-ઓન, રોલ-ઓફ (Ro-Ro) ફેરી અને છ ડેક કાર્ગો જહાજોનો સમાવેશ થાય છે – ગુઆંગડોંગ પ્રાંતમાં લેન્ડિંગ બીચ માટે રવાના થયા હતા. વિશ્લેષકોના મતે, આ કવાયતમાં ચીને તાઇવાન પર હુમલો કરવા માટે જરૂરી જબરદસ્ત સૈનિકો, સાધનો અને પુરવઠાને પાર લઈ જવા માટે તેના વ્યાપારી કાફલાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તેની તાલીમ લીધી હતી.

1. ડેક કાર્ગો જહાજો દ્વારા સીધું લેન્ડિંગ: સેટેલાઇટ છબીઓ દર્શાવે છે કે નાગરિક કાર્ગો જહાજો તેમના જોડાયેલ રેમ્પનો ઉપયોગ કરીને સીધા બીચ પર વાહનો ઉતારી રહ્યા છે. આ એક મોટો વિકાસ છે, કારણ કે તે PLAની પ્રથમ તરંગ ક્ષમતામાં વધારો કરે છે, જેનાથી બંદર સુવિધાઓ વિના પણ કિનારા પર ભારે વાહનો પહોંચાડી શકાય છે. આ જહાજો લશ્કરી લેન્ડિંગ ક્રાફ્ટ જેવા જ છે, પરંતુ સસ્તા અને પુષ્કળ છે.

2. કામચલાઉ પિયર સિસ્ટમ (Portable Port): કવાયત દરમિયાન, સ્વ-સંચાલિત કામચલાઉ થાંભલા (ફ્લોટિંગ પિયર સિસ્ટમ) જે 2023 પછી જોવા મળી ન હતી તે ફરીથી કાર્યરત જોવા મળી હતી. આ સિસ્ટમ લશ્કરી નિષ્ણાતોના મતે સૂચવે છે કે PLAને ડર છે કે તે આક્રમણના પ્રારંભિક તબક્કામાં તાઇવાનના હાલના બંદરોને કબજે કરવામાં અથવા તેનો ઉપયોગ કરવામાં અસમર્થ હોઈ શકે છે. આ ફ્લોટિંગ પિયર્સ પર મોટા કાર્ગો જહાજો અને ફેરી ડોક કરી શકે છે, જેનાથી સૈનિકો, સાધનો અને પુરવઠાને ઉતારવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે.

3. બહુ-બિંદુ નાના લેન્ડિંગ્સ: તાઇવાનના નિવૃત્ત નૌકાદળ અધિકારી એડમિરલ લી હસી-મીને જણાવ્યું હતું કે PLA હવે અગાઉના કવાયતો કરતા નાના નાગરિક જહાજોનો પ્રયોગ કરી રહ્યું છે, જે સંકેત આપે છે કે તેઓ યુદ્ધ દરમિયાન બહુ-બિંદુ, નાના ઉભયજીવી લેન્ડિંગ કામગીરી કરશે. આનાથી તાઇવાનના બચાવકર્તાઓ માટે ઓછા સ્થળોએ ઉતરાણ કરતાં ભગાડવું વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
 
વ્યૂહાત્મક મહત્વ અને પડકારો
આવશ્યકતા: નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે તાઇવાનના રક્ષકોને કાબુમાં લેવા માટે PLA ને 300,000 થી 10 લાખ કે તેથી વધુ સૈનિકો તૈનાત કરવાની જરૂર પડશે. આ વિશાળ દળને ટેકો આપવા માટે નાગરિક જહાજોના આર્મડાની જરૂર પડશે. PLA પાસે લશ્કરી હેતુઓ માટે નાગરિક શિપિંગનું નિયંત્રણ લેવાની કાનૂની સત્તા છે.
વિશાળ કાફલો: ચીનના શિપયાર્ડ્સે વિશ્વની સૌથી મોટી નૌકાદળ બનાવી છે અને વૈશ્વિક શિપબિલ્ડિંગમાં 53% હિસ્સો ધરાવે છે, જે આ 'શેડો નૌકાદળ'નો આધાર છે.
તાઇવાનની પ્રતિક્રિયા: તાઇવાનના સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે તેઓ રોલ-ઓન, રોલ-ઓફ જહાજોના ઉપયોગ પર "સતત દેખરેખ" રાખે છે અને "સંબંધિત આકસ્મિક યોજનાઓ વિકસાવી છે."

ચીનની આ પ્રગતિ સફળતાની ખાતરી આપતી નથી. તાઇવાન સ્ટ્રેટમાં તોફાની સમુદ્રો અને ધુમ્મસ જેવા પરિબળો આક્રમણ માટે મોટો પડકાર છે. આ ઉપરાંત, તાઇવાનના દરિયાકિનારે મર્યાદિત યોગ્ય ઉતરાણ સ્થળો છે, જે બચાવકર્તાઓને ફાયદો આપી શકે છે.