નવી દિલ્હી : હવે, બાળકો માટે ટુ-વ્હીલર પર હેલ્મેટ પહેરવું ફરજિયાત રહેશે. તાજેતરમાં, કર્ણાટક હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને આવું કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ટુ-વ્હીલર ચલાવતા બાળકો માટે બાળકોના કદના હેલ્મેટ અને સલામતી હાર્નેસ ઉપલબ્ધ કરાવવા જોઈએ. આ આદેશ એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) ના જવાબમાં આવ્યો છે. તેમાં જણાવાયું છે કે કાયદા મુજબ બધા સવારો અને પાછળ બેઠેલા લોકોએ હેલ્મેટ પહેરવું જરૂરી છે, પરંતુ બજારમાં બાળકો માટે યોગ્ય કદના હેલ્મેટ મળવા મુશ્કેલ છે. આ કારણે, બાળકો ઘણીવાર હેલ્મેટ વગર મુસાફરી કરે છે અથવા છૂટા, મોટા કદના હેલ્મેટ પહેરે છે જે પૂરતું રક્ષણ પૂરું પાડતા નથી.

કર્ણાટક હાઈકોર્ટે પોતાનો આદેશ જારી કરતી વખતે જણાવ્યું હતું કે કાયદો પહેલાથી જ હેલ્મેટ ફરજિયાત કરે છે, પરંતુ હેલ્મેટના ઉત્પાદન અને વેચાણને નિયંત્રિત કરતા નિયમો ખાસ કરીને બાળકોને સંબોધતા નથી. હેલ્મેટ કંપનીઓ મોટાભાગે પુખ્ત વયના લોકો માટે ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરે છે, જે માતાપિતાને તેમના નાના બાળકો માટે યોગ્ય રીતે ફીટ કરેલા હેલ્મેટ ખરીદવાથી અટકાવે છે.

કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા અકસ્માતના ડેટા અનુસાર, લગભગ 15 ટકા બાળકો ટુ-વ્હીલર અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, બાળકોને મગજમાં ઈજા, ખોપરીમાં ફ્રેક્ચર અને આંતરિક રક્તસ્રાવ સહિત માથામાં ગંભીર ઈજાઓ થાય છે. આનું મુખ્ય કારણ બાળકો માટે યોગ્ય કદના હેલ્મેટની પહોંચનો અભાવ છે.

કર્ણાટક હાઈકોર્ટે ટ્રાન્સપોર્ટ ઓથોરિટીને હેલ્મેટ ઉત્પાદકો, ટુ-વ્હીલર ડીલરો અને રિટેલર્સ સાથે કામ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે દરેક દુકાન પર બાળકો માટે હેલ્મેટ ઉપલબ્ધ છે. વધુમાં, સ્ટોકિંગના ધોરણો સ્થાપિત કરવા જોઈએ, કિંમતો નિયંત્રિત કરવી જોઈએ અને જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવા જોઈએ જેથી માતાપિતા તેમના બાળકો માટે હેલ્મેટની જરૂરિયાતને સમજી શકે.

કોર્ટે બાળકોના હાર્નેસ પર પણ ખાસ ભાર મૂક્યો હતો. આ હાર્નેસ પ્રમાણભૂત બેલ્ટ જેવા નથી, પરંતુ તે બાળકના શરીરની રચનાને ફિટ કરવા અને અકસ્માત દરમિયાન માથા, કરોડરજ્જુ અને છાતી પર દબાણ ઘટાડવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે માતાપિતાને આ અંગે જાગૃત થવું જોઈએ. ઘણા લોકો માને છે કે જ્યારે બાળક તેમના ખોળામાં બેઠેલું હોય ત્યારે હેલ્મેટ જરૂરી નથી, અને હેલ્મેટ ટૂંકી મુસાફરી માટે યોગ્ય ન પણ હોય. આ ગેરસમજ દૂર કરવી જોઈએ, કારણ કે ઓછી ગતિએ પડવાથી પણ બાળકોને મગજમાં ગંભીર ઇજાઓ થઈ શકે છે.

આ આદેશને અસરકારક બનાવવા માટે, વિવિધ સરકારી વિભાગો, કંપનીઓ અને દુકાનોએ સાથે મળીને કામ કરવાની જરૂર પડશે. આ માટે સ્ટોર્સમાં નિયમિત સ્ટોક તપાસની જરૂર છે, અને ટ્રાફિક પોલીસે નિયમોનો કડક અમલ સુનિશ્ચિત કરવો જોઈએ. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ઓસ્ટ્રેલિયા, સિંગાપોર અને યુરોપિયન દેશોમાં પહેલાથી જ બાળકો માટે હેલ્મેટ કાયદા છે, અને ત્યાંનો અનુભવ દર્શાવે છે કે કડક નિયમો અને યોગ્ય ઉપલબ્ધતા સલામતીમાં નોંધપાત્ર સુધારો કરે છે.