પગાર, ગ્રેચ્યુટી અને ઓવરટાઇમ અંગે મોટી જાહેરાત : શ્રમ સંહિતાના ૧૦ મુખ્ય મુદ્દાઓ
૨૯ કાયદા રદ કર્યાઃ ૨૧ નવેમ્બરથી ચાર નવા શ્રમ કાયદા લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જે ૪૦ કરોડ કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડશે : નવા કાયદાઓમાં ગિગ વર્કર્સ અને પ્લેટફોર્મ વર્કર્સનો પણ સમાવેશ થાય છે : નિમણૂક પત્રો ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યા છે, અને લઘુત્તમ વેતનનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે : સરકાર માને છે કે આનાથી રોજગાર અને ઔદ્યોગિક વ્યવસ્થામાં સુધારો થશે
નવી દિલ્હી, તા.૨૨: કેન્દ્ર સરકારે શ્રમ સુધારામાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. મોદી સરકારે ૨૯ શ્રમ કાયદાઓ નાબૂદ કર્યા છે. તેમના સ્થાને, ૨૧ નવેમ્બરથી દેશમાં ચાર નવા શ્રમ સુધારા કાયદા લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે આ આત્મનિર્ભર ભારત તરફ એક મોટું પગલું હશે.
એવું માનવામાં આવે છે કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા આ ફેરફારો દેશમાં રોજગાર અને ઔદ્યોગિક વ્યવસ્થા સુધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. નવા શ્રમ કાયદાઓ દેશના આશરે ૪૦ કરોડ કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ પણ પ્રદાન કરશે. આનો અર્થ એ થયો કે દેશના અડધાથી વધુ કાર્યબળને પહેલી વાર સુરક્ષા હેઠળ લાવવામાં આવ્યું છે. ચાલો તમને દેશમાં લાગુ કરાયેલા ચાર નવા શ્રમ સંહિતાના મુખ્ય મુદ્દાઓ જણાવીએ...
નવા શ્રમ કાયદાના મુખ્ય મુદ્દાઓ...
૧ દેશમાં હાલમાં અમલમાં રહેલા શ્રમ કાયદા ઘણા જૂના છે. તે ૧૯૩૦ થી ૧૯૫૦ ની વચ્ચેના છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જૂના શ્રમ કાયદા આર્થિક હિતોને ધ્યાનમાં લેતા નથી. ગિગ વર્કર્સ, પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ અને સ્થળાંતર કામદારો જેવા શબ્દો જૂના કાયદાઓમાં શામેલ નહોતા. નવા કાયદાના અમલ સાથે, દેશના ૨૯ જૂના શ્રમ કાયદાઓ નાબૂદ કરવામાં આવ્યા હતા.
૨ ૨૧ નવેમ્બરથી અમલમાં આવેલા નવા શ્રમ કાયદા અનુસાર, કોઈપણ કર્મચારીને નિમણૂક પત્ર આપવો ફરજિયાત છે. લઘુત્તમ વેતન તમામ કામદારોને લંબાવવામાં આવશે. નવા શ્રમ કાયદામાં વેતનની સમયસર ચુકવણીની ખાતરી આપતો કાયદો પણ શામેલ હશે. સરકારે દલીલ કરી છે કે નવા કાયદા રોજગારની સ્થિતિમાં પારદર્શિતા વધારશે અને લઘુત્તમ વેતન દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે કોઈનો પગાર એટલો ઓછો ન હોય કે તેઓ ગુજરાન પણ ન ચલાવી શકે.
૩ ગીગ વર્ક, પ્લેટફોર્મ વર્ક અને એગ્રીગેટર્સને વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે. નવા શ્રમ સંહિતામાં ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓને કાયમી કર્મચારીઓ તરીકે સમાન પગાર, રજા, તબીબી સંભાળ અને સામાજિક સુરક્ષાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે, સાથે જ પાંચ વર્ષ પછી ગ્રેચ્યુઇટી પણ આપવામાં આવે છે.
૪ શ્રમ સંહિતામાં પહેલીવાર પ્લેટફોર્મ વર્કૅ અને એગ્રીગેટર્સૅ ને વ્યાખ્યાયિત કરીને, બધા ગિગ કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ માટે, એગ્રીગેટર્સે તેમના વાર્ષિક ટર્નઓવરના એક થી બે ટકા યોગદાન આપવું પડશે.
૫ ડિજિટલ અને ઑડિઓ-વિઝ્યુઅલ કામદારો સહિત પ્લાન્ટેશન કામદારો, ઑડિઆ-વિઝ્યુઅલ અને ડિજિટલ મીડિયા કામદારો, ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા પત્રકારો, ડબિંગ કલાકારો અને સ્ટંટ કલાકારોને પણ નવા શ્રમ સંહિતામાં તેમના લાભો સુનિશ્ચિત કરવા માટે સમાવવામાં આવ્યા છે.
૬ ખાણ કામદારો સહિત જોખમી ઉદ્યોગોમાં કામદારોની સામાજિક સુરક્ષા અને તેમના સ્થળ પર સલામતી દેખરેખ માટે ધોરણો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
૭ કાપડ ઉદ્યોગ, આઇટી અને આઇટીઇએસ કામદારો, બંદરો અને નિકાસ ક્ષેત્રના કામદારોને પણ તેના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ લાવવામાં આવ્યા છે. તેમના પગાર દર મહિનાની સાતમી તારીખ સુધીમાં ચૂકવવા પડશે. હવે, કામદારો વર્ષમાં ૧૮૦ દિવસ કામ કર્યા પછી જ વાર્ષિક રજા મેળવવા માટે હકદાર રહેશે.
૮ શ્રમ સંહિતા ઝડપી વિવાદ નિરાકરણ પર ભાર મૂકે છે. તે બે સભ્યોના ઔદ્યોગિક ટ્રિબ્યુનલની સ્થાપના કરશે અને સમાધાન પછી સીધા ટ્રિબ્યુનલનો સંપર્ક કરવાનો વિકલ્પ આપશે. કંપનીઓ માટે એક જ નોંધણી, એક જ લાઇસન્સ અને એક જ રિટર્ન બહુવિધ ઓવરલેપિંગ ફાઇલિંગને બદલશે. રાષ્ટ્રીય બ્લ્ણ્ બોર્ડ તમામ ક્ષેત્રોમાં સમાન સલામતી અને આરોગ્ય ધોરણો નક્કી કરશે.
નવા શ્રમ કાયદા વિશે માંડવિયાએ શું કહ્યું : શ્રમ મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ કહ્યું કે નવો શ્રમ સંહિતા કામદારોના કલ્યાણ માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય છે, જે વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને વેગ આપશે. તે કામદારોને લઘુત્તમ વેતન, નિમણૂક પત્રો અને સામાજિક સુરક્ષા પ્રદાન કરશે. ઘણા મજૂર સંગઠનોના વિરોધ છતાં, સરકારનું કહેવું છે કે તે કામદારોના હિત માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને રાજ્યો સાથે નજીકથી કામ કરી રહી છે.
૯ ૫૦૦ થી વધુ કામદારો ધરાવતી જગ્યાઓ પર સલામતી સમિતિઓ ફરજિયાત બનશે, જવાબદારીમાં સુધારો થશે અને નાના એકમો પર નિયમનકારી બોજ ઘટાડશે.
૧૦ સરકાર સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે હાલના શ્રમ કાયદાઓ માત્ર અવરોધ નથી પરંતુ બદલાતી અર્થવ્યવસ્થા અને વિકસિત રોજગાર પેટર્નને અનુકૂલન કરવામાં પણ નિષ્ફળ જશે. નવા શ્રમ સંહિતા કામદારો અને કંપનીઓ બંનેને મજબૂત બનાવશે, એક એવું કાર્યબળ બનાવશે જે સલામત, ઉત્પાદક અને કાર્યની બદલાતી દુનિયાને અનુરૂપ હશે.
(11:28 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
