ચંદીગઢ. પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટે એક ચુકાદામાં ઠરાવ્યું કે રાજ્ય લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા બે પુખ્ત વયના લોકોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે જવાબદાર છે, ભલે ભાગીદારોમાંથી એક પરિણીત હોય. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંધારણની કલમ 21 દરેક વ્યક્તિને જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારની ખાતરી આપે છે, અને આ અધિકાર કોઈપણ સંબંધની નૈતિક અથવા સામાજિક સ્વીકૃતિ પર આધારિત નથી.

પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટે ઠરાવ્યું કે રાજ્ય લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતા બે લોકોની સલામતી માટે જવાબદાર છે, ભલે તેમાંથી એક પરિણીત હોય. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંધારણની કલમ 21 જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારની ખાતરી આપે છે, જે સંબંધની નૈતિક સ્વીકૃતિ પર આધારિત નથી.

આ નિર્ણય એક મહિલા અને એક પુરુષ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર આવ્યો હતો, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તેઓ તેમના પરિવારો અને પરિચિતો દ્વારા ધમકી અનુભવે છે. મહિલા પહેલા પરિણીત હતી અને તેને એક બાળક હતું, જ્યારે પુરુષ અપરિણીત હતો. બંનેએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી સાથે રહેતા હતા પરંતુ તેમના સંબંધીઓ તરફથી ધમકીઓનો સામનો કરી રહ્યા હતા.

મેવાતના રહેવાસી અરજદારોએ હાઇકોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ પોલીસને તેમની ફરિયાદ પર યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા અને તેમની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિર્દેશ આપે. સુનાવણી દરમિયાન, હાઇકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યને તેના નૈતિક મંતવ્યો લાદવાનો કોઈ અધિકાર નથી, અને સામાજિક અસ્વીકાર વ્યક્તિના મૂળભૂત અધિકારોને નબળી પાડી શકે નહીં.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે બે પુખ્ત વયના લોકો વચ્ચે સંમતિથી થયેલા સંબંધને ફક્ત એટલા માટે અસુરક્ષિત ગણી શકાય નહીં કે તેમાંથી એક પરિણીત છે. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જીવન અને સ્વતંત્રતાના અધિકારનું રક્ષણ કરવું એ કોર્ટ અને વહીવટ બંનેની મૂળભૂત જવાબદારી છે.

હાઇકોર્ટે સંબંધિત જિલ્લા પોલીસ અધિકારીઓને અરજદારો દ્વારા દાખલ કરાયેલી ફરિયાદનું મૂલ્યાંકન કરવાનો અને જો માનવામાં આવેલ ધમકી સાચી જણાય તો તાત્કાલિક જરૂરી સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ રક્ષણ આદેશ કોઈપણ પક્ષને ફોજદારી અથવા નાગરિક કાર્યવાહીમાંથી મુક્તિ આપતો નથી. જો કાયદાનું કોઈ ઉલ્લંઘન થાય છે, તો સંબંધિત પક્ષો સામાન્ય કાનૂની ઉપાયો અપનાવી શકે છે.