નવી દિલ્હી: રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCR) માં વધતી ઝેરી હવા (AQI) ની ગુણવત્તાને ધ્યાનમાં રાખીને, કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) એ આજે ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) માં મોટો સુધારો જાહેર કર્યો છે. 21 નવેમ્બર, 2025 ના રોજ અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવેલું આ નવું માળખું સમગ્ર NCR માં તાત્કાલિક લાગુ થશે, જેમાં ગંભીર પ્રદૂષણને પહોંચી વળવા માટે વધુ કડક પગલાં શામેલ છે.

આ યોજનાનો સૌથી મહત્ત્વનો ફેરફાર સ્ટેજ 3 (જ્યારે AQI 401–450 હોય) માં લાગુ કરવામાં આવ્યો છે: સરકારી, ખાનગી અને મ્યુનિસિપલ ઓફિસોમાં 50% કર્મચારીઓ જ ઓફિસમાં હાજર રહી શકશે, જ્યારે બાકીના કર્મચારીઓ ઘરેથી કામ (Work From Home) કરશે. કેન્દ્ર સરકારની કચેરીઓ માટે પણ આ જ વિકલ્પ લાગુ થઈ શકે છે.
નિયમોમાં અગ્રીમ ફેરફાર: પ્રદૂષણ સામે 'એડવાન્સ' એક્શન: CAQM એ નિષ્ણાતોની ભલામણો અને ક્ષેત્રના અનુભવના આધારે નિયમોને સખત બનાવ્યા છે, જેથી હવા ગુણવત્તામાં વધુ બગાડ અટકાવી શકાય. હવે ઘણા નિયમો તેમની મૂળ શ્રેણી કરતાં વહેલા લાગુ થશે:
સ્ટેજ 1 (AQI 201–300): ડીઝલ જનરેટર સેટનો ઉપયોગ અટકાવવા માટે અવિરત વીજ પુરવઠો, ટ્રાફિક જામ અટકાવવા માટે સંકલન અને સસ્તી ઑફ-પીક મુસાફરી સાથે જાહેર પરિવહન વધારવા જેવા પગલાં લાગુ થશે.
સ્ટેજ 2 (AQI 301–400): દિલ્હી, ગુરુગ્રામ, નોઈડા, ફરીદાબાદ અને ગાઝિયાબાદમાં સરકારી કચેરીઓ માટે સમય બદલવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટની ચિંતા અને વર્તમાન સ્થિતિ: આ અઠવાડિયે, સુપ્રીમ કોર્ટે પણ દિલ્હીની ઝેરી હવા ગુણવત્તા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને CAQM ના પ્રસ્તાવોને મંજૂરી આપી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે ભવિષ્યમાં આવા કોઈપણ ફેરફારો અંગે તમામ હિતધારકો સાથે ચર્ચા કરવાની સલાહ આપી હતી.
આજે (શનિવારે) પણ દિલ્હીની હવા ગુણવત્તામાં કોઈ દેખીતો સુધારો થયો નથી. બપોરે 12 વાગ્યે, દિલ્હીનો સરેરાશ AQI 364 નોંધવામાં આવ્યો હતો, જે "ખૂબ જ ખરાબ" શ્રેણીમાં આવે છે. અક્ષરધામ અને આનંદ વિહાર જેવા વિસ્તારોમાં તો AQI 422 સુધી પહોંચી ગયો, જે "ગંભીર" સ્થિતિ દર્શાવે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી અઠવાડિયામાં પરિસ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે