કાઠમંડુ, નેપાળ - નેપાળના રાજકીય માહોલમાં ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન અને કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઑફ નેપાળ-યુનિફાઇડ માર્ક્સિસ્ટ-લેનિનિસ્ટ (CPN-UML)ના અધ્યક્ષ કેપી શર્મા ઓલી દ્વારા કરવામાં આવેલી એક જાહેરાતથી ભારે ચર્ચા જાગી છે. શુક્રવારે ઓલીએ તેમના પક્ષ હેઠળ, દેશના નાગરિકો, મીડિયા અને વ્યાવસાયિકોની સુરક્ષા માટે 'રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સેવા' નામના નવા સુરક્ષા એકમની રચનાની જાહેરાત કરી. ઓલીએ દાવો કર્યો છે કે દેશમાં સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં સરકારની નિષ્ફળતાના પ્રતિભાવમાં આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ નિર્ણય એવા સમયે લેવાયો છે જ્યારે માર્ચ ૨૦૨૬માં સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે અને તાજેતરમાં ઓલીના કાર્યકરો અને યુવા વિરોધીઓ વચ્ચે અથડામણો થઈ હતી, જેના કારણે ઓલી પોતાની સમાંતર સેના બનાવી રહ્યા છે કે કેમ, તેવા ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
ઓલીનું આ પગલું સપ્ટેમ્બરમાં યુવા વિરોધ પ્રદર્શન બાદ તેમના રાજીનામાના લગભગ બે મહિના પછી આવ્યું છે. દક્ષિણ નેપાળમાં CPN-UMLના કાર્યકરો અને યુવા વિરોધીઓ વચ્ચે બે દિવસ સુધી અથડામણ થઈ હતી, અને કાઠમંડુમાં CPN-UMLની રેલી બાદ પણ યુવા જૂથો અને પાર્ટી કાર્યકરો ફરીથી અથડાયા હતા. આ હિંસાત્મક બનાવોની પૃષ્ઠભૂમિમાં ઓલી દ્વારા પોતાનું સુરક્ષા એકમ બનાવવાનો નિર્ણય દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં મોટી ચિંતા પેદા કરી રહ્યો છે. નેપાળની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદે પણ ચૂંટણી દરમિયાન સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારને સેના તૈનાત કરવાની ભલામણ કરી છે, જે દર્શાવે છે કે દેશની સુરક્ષા પરિસ્થિતિ કેટલી નાજુક છે.
એક તરફ નેપાળની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ અને ગૃહ મંત્રાલયે ચૂંટણીઓ 'મુક્ત, ન્યાયી અને ભયમુક્ત' થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારી સુરક્ષા તંત્રને મજબૂત કરી રહ્યા છે અને સેનાની તૈનાતીની વાત કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષના નેતા કેપી શર્મા ઓલી સરકારથી સ્વતંત્ર પોતાનું સુરક્ષા માળખું ઊભું કરી રહ્યા છે. વિશ્લેષકો માને છે કે જો કોઈ રાજકીય પક્ષ, ખાસ કરીને માઓવાદી નેતાઓ, સરકારથી સ્વતંત્ર પોતાની સમાંતર સેના બનાવવાનો પ્રયાસ કરે, તો તે દેશની સત્તા માટેનો સીધો પડકાર બની શકે છે. આ પરિસ્થિતિ, જ્યાં સરકાર સેનાને સક્રિય કરવા માંગે છે અને વિપક્ષ પોતાનું સુરક્ષા માળખું ઊભું કરી રહ્યો છે, તે નેપાળમાં રાજકીય સંઘર્ષને વધુ ઉગ્ર બનાવીને ગૃહયુદ્ધ તરફ દોરી જવાનો માર્ગ મોકળો કરી શકે છે.
નેપાળમાં રાજકીય અસ્થિરતા અને સમાંતર સુરક્ષા માળખાની રચના માત્ર દેશની આંતરિક શાંતિ માટે જ નહીં, પરંતુ ભારત જેવા તેના પડોશીઓ માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે. સંરક્ષણ અને ભૂરાજનીતિના નિષ્ણાત અભિજાત શેખર આઝાદ જેવા પત્રકારો દ્વારા આ ઘટનાક્રમ પર ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે આ નિર્ણયના લાંબા ગાળાના પ્રાદેશિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરિણામો આવી શકે છે. ઓલીના આ પગલાથી નેપાળની સેના (નેપાળ આર્મી) અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓના એકાધિકાર અને સાર્વભૌમત્વ પર પણ સવાલ ઊભો થયો છે.