મુંબઈ:મહારાષ્ટ્રની સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા ૫૦% થી વધુ અનામત આપવાના મનસ્વી નિર્ણય પર સુપ્રીમ કોર્ટે સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બનેલી બેન્ચે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે, "જ્યાં અનામત ૫૦% થી વધુ હશે, ત્યાં અમે જીત કે હારનો નિર્ણય લઈશું." આ કડક વલણથી મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં હડકંપ મચી ગયો છે. સરકારે તમામ પૂર્વેના આદેશોની અવગણના કરીને ૫૦% ની બંધારણીય મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કર્યું, જેના કારણે સર્વોચ્ચ અદાલતે નારાજગી વ્યક્ત કરી અને હવે ચૂંટણી પરિણામો કોર્ટના અંતિમ નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે. સુનાવણી ૨૮ નવેમ્બર સુધી મુલતવી રાખવામાં આવી છે.

વરિષ્ઠ વકીલ બલબીર સિંહે કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે 242 મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલો અને 42 નગર પંચાયતો, એમ કુલ ૨૮૮ સંસ્થાઓ માટે ચૂંટણીઓ ૨ ડિસેમ્બરના રોજ યોજાનાર છે, પરંતુ આમાંથી ૫૭ સંસ્થાઓમાં ૫૦ ટકા અનામતની મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન થયું છે. આ જોતાં, સુપ્રીમ કોર્ટે તાત્કાલિક આદેશ જારી કર્યો છે કે આ ૫૭ સંસ્થાઓમાં કોઈપણ ઉમેદવારની જીત કે હાર કોર્ટના નિર્ણયને આધીન રહેશે. જો કોર્ટ ૫૦% થી વધુ અનામતને ગેરબંધારણીય ઠેરવશે, તો જીતેલા ઉમેદવારોની ચૂંટણી પણ રદ થઈ શકે છે. વરિષ્ઠ વકીલ નરેન્દ્ર હુડ્ડાએ આ ૫૦ ટકાની ઉપલી મર્યાદાને "બંધારણીય લક્ષ્મણ રેખા" તરીકે ઓળખાવી, જેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આ કેસની ગંભીરતા કેટલી છે.

સુનાવણી દરમિયાન, સોલિસિટર જનરલે રાજ્ય ચૂંટણી પંચ સાથે પરામર્શ કરવા માટે સમય માંગ્યો હતો, જ્યારે વરિષ્ઠ વકીલ વિક્રમ સિંહે ચૂંટણી પ્રક્રિયાને રોકવાની દલીલ કરી હતી, જેથી જાહેર ભંડોળનો બગાડ ન થાય. બીજી તરફ, વરિષ્ઠ વકીલ ઇન્દિરા જયસિંહે અવમાનના અરજીઓનો હવાલો આપતા ચૂંટણીઓ તાત્કાલિક રદ કરવાની માંગ કરી હતી. તેના જવાબમાં, CJI એ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે જો ચૂંટણીઓ અમાન્ય જણાશે, તો કોર્ટ પાસે તેને તાત્કાલિક રદ કરવાની સંપૂર્ણ સત્તા છે. આનાથી રાજ્ય સરકાર પર ઘણું દબાણ આવ્યું છે, જેણે ૨૦૨૧ થી અટવાયેલી ઓબીસી અનામતની 'ટ્રિપલ ટેસ્ટ'ની શરત પૂરી કર્યા વિના ચૂંટણી પ્રક્રિયા આગળ વધારી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટના આ કડક આદેશથી મહારાષ્ટ્રની સ્થાનિક ચૂંટણીઓનું ભવિષ્ય અનિશ્ચિત બની ગયું છે. હવે ૫૭ સંસ્થાઓના હજારો ઉમેદવારો અને લાખો મતદારોની નજર ૨૮ નવેમ્બરની સુનાવણી પર ટકેલી છે. કોર્ટે રાજ્ય ચૂંટણી પંચને એ તમામ સંસ્થાઓની વિગતવાર યાદી રજૂ કરવા જણાવ્યું છે જ્યાં અનામત મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન થયું છે. આ કેસ રાજકીય પક્ષોને સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે મનસ્વી રાજકીય નિર્ણયો ભલે લેવાય, પરંતુ બંધારણીય સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન સુપ્રીમ કોર્ટમાં ક્યારેય માન્ય રહેશે નહીં, અને ૫૦% અનામતની લક્ષ્મણ રેખા ઓળંગવાથી પરિણામો ગંભીર આવી શકે છે.