નવી દિલ્હી : ભારત સરકાર ચીન સહિતના અન્ય દેશોમાંથી થતા સસ્તા સ્ટીલના અનિયંત્રિત પ્રવાહને રોકવા માટે એક મોટો અને કડક નિર્ણય લેવાની તૈયારીમાં છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર સ્ટીલ ઉત્પાદનોની આયાત પર 11% થી 12% ની "સેફગાર્ડ ડ્યુટી" લાદવાના પ્રસ્તાવ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. આ પગલું સ્થાનિક સ્ટીલ ઉદ્યોગને બાહ્ય સ્પર્ધાના આંચકાઓથી બચાવવા માટે લેવામાં આવી રહ્યું છે, જે ખાસ કરીને ચીની સ્ટીલના અત્યંત નીચા ભાવોને કારણે સંવેદનશીલ બન્યું છે. આ નિર્ણય વૈશ્વિક સ્ટીલ બજારમાં પણ ભારતની મજબૂત નીતિનું પ્રતિબિંબ પાડશે.

ભારતીય ઉદ્યોગોના હિતને સર્વોચ્ચ પ્રાધાન્ય આપતા, કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રાલય હેઠળની ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ટ્રેડ રેમેડીઝ (DGTR) એ આયાત ડ્યુટી લાદવાની ભલામણ કરી હતી. DGTR એ સૂચવ્યું છે કે ચોક્કસ સ્ટીલ ઉત્પાદનો પર આગામી ત્રણ વર્ષ માટે 11% થી 12% જેટલી આયાત ડ્યુટી લાગુ થવી જોઈએ. આ ટેકનિકલ રીતે 'સેફગાર્ડ ડ્યુટી' તરીકે ઓળખાતી ડ્યુટીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ચીન અને અન્ય રાષ્ટ્રોમાંથી સસ્તા સ્ટીલના પુરવઠાને અટકાવીને ભારતીય ઉત્પાદકોને પુનર્જીવિત કરવાનો છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા હજુ સત્તાવાર પુષ્ટિ બાકી છે, પરંતુ આ પ્રસ્તાવ સરકારની ઉચ્ચ સ્તરીય વિચારણા હેઠળ છે. આ પગલું એટલા માટે પણ મહત્વનું છે કારણ કે એપ્રિલમાં લાદવામાં આવેલી 12% ની કામચલાઉ ડ્યુટીનો 200 દિવસનો સમયગાળો તાજેતરમાં જ પૂર્ણ થયો છે.

ચિંતાજનક આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ભારતની મોટાભાગની ફિનિશ્ડ સ્ટીલ આયાત દક્ષિણ કોરિયામાંથી આવે છે, જેણે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ સાત મહિનામાં 1.4 મિલિયન મેટ્રિક ટન સ્ટીલની નિકાસ કરી હતી, ત્યારબાદ ચીન, જાપાન અને રશિયાનો ક્રમ આવે છે. જોકે, ચીનમાંથી આવતા સ્ટીલના ભાવ ભારતીય ઉત્પાદકો માટે સૌથી મોટી સમસ્યા બની ગયા છે. સૂત્રોનું કહેવું છે કે ચીની સ્ટીલના ભાવ એટલા નીચા છે કે સ્થાનિક કંપનીઓ માટે સ્પર્ધા કરવી લગભગ અશક્ય બની ગયું છે. આ "ઓછી કિંમતની" આયાત ભારતીય બજારને નુકસાન પહોંચાડી રહી છે. જો કે, રાહતની વાત એ છે કે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં આ વર્ષના પ્રથમ સાત મહિનામાં ભારતની ફિનિશ્ડ સ્ટીલની આયાતમાં 34.1% નો નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

દરમિયાન, સરહદ પાર ચીનમાં પણ સ્ટીલ ઉદ્યોગમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. ચીનના સરકારી સ્ટીલ એસોસિએશનના જણાવ્યા મુજબ, છ વર્ષમાં પહેલી વાર ચીનનું સ્ટીલ ઉત્પાદન આ વર્ષે 1 અબજ ટનથી નીચે જવાની સંભાવના છે. બેઇજિંગ ઓક્ટોબરમાં સ્ટીલ ક્ષમતાને સંતુલિત કરવા માટે એક નવી અને કડક યોજના લાવ્યું છે, જેનો હેતુ વધારાની ક્ષમતા સાથે ઝઝૂમી રહેલા બજારમાં માંગ અને પુરવઠાને ફરીથી સંતુલિત કરવાનો છે. ભારતના આ 'સેફગાર્ડ ડ્યુટી'ના સંભવિત નિર્ણયથી ચીનના આંતરિક ફેરફારોની વચ્ચે ભારતીય બજારમાં ચીની સ્ટીલનો પ્રભાવ વધુ ઘટવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ભારતના સ્થાનિક ઉત્પાદકોને મોટો ફાયદો મળી શકે છે.