નવી દિલ્‍હી, તા.૨૯: જોધપુર હાઈકોર્ટે સાયબર છેતરપિંડી અને ડિજિટલ ધરપકડના વધતા જતા કેસોને લઈને એક સીમાચિﾎરૂપ ચુકાદો આપ્‍યો છે. કોર્ટે એક જ વ્‍યક્‍તિના નામે ત્રણથી વધુ સિમ કાર્ડ જારી કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપ્‍યો છે. તેણે ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો દ્વારા મોબાઈલ ફોન અને સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ માટે કડક માર્ગદર્શિકા પણ આપી છે.

હકીકતમાં, ૮૪ વર્ષીય દંપતી સાથે રૂ.૨ કરોડ (આશરે ૨૦ મિલિયન) ની છેતરપિંડી કરનારા બે આરોપીઓના જામીન ફગાવી દેતા, ન્‍યાયાધીશ રવિ ચિરાનિયાએ સરકાર, પોલીસ અને બેંકો માટે નિર્દેશો જારી કર્યા.

છેતરપિંડીના કેસમાં ચુકાદો આપતી વખતે, જોધપુર હાઈકોર્ટે અધિક મુખ્‍ય સચિવ (ગળહ) ને ભારતીય સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્‍ટરના મોડેલ પર રાજસ્‍થાન સાયબર ક્રાઈમ કંટ્રોલ સેન્‍ટર (ય્‍૪ઘ્‍) સ્‍થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો હતો. તેણે શાળાઓને મોબાઇલ ફોન, ઓનલાઈન ગેમ્‍સ અને સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અંગે ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે SOP વિકસાવવાનો પણ નિર્દેશ આપ્‍યો હતો.

જોધપુર હાઈકોર્ટે I4C ના મોડેલ પર ય્‍૪ઘ્‍ ની સ્‍થાપના કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે. આ પહેલ હેઠળ, ગળહ વિભાગ અને કર્મચારી વિભાગ સાયબર મહાનિર્દેશક હેઠળ ખાસ આઇટી નિરીક્ષકોની ભરતી કરશે. આ નિરીક્ષકો ફક્‍ત સાયબર ગુનાના કેસોની તપાસ કરશે અને અન્‍ય વિભાગોમાં ટ્રાન્‍સફર કરી શકાશે નહીં.

મોટાભાગના સાયબર છેતરપિંડીના કેસોમાં બેંકિંગ સિસ્‍ટમનો દુરુપયોગ સામેલ છે. પરિણામે, કોર્ટે આદેશ આપ્‍યો કે બધી બેંકો અને ફિનટેક કંપનીઓએ મ્‍યુલ એકાઉન્‍ટ્‍સ અને શંકાસ્‍પદ વ્‍યવહારો શોધવા માટે આરબીઆઈ દ્વારા વિકસિત મ્‍યુલ હન્‍ટર જેવા એઆઈ ટૂલ્‍સનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

કોર્ટે રૂ.૫૦,૦૦૦ થી ઓછા વાર્ષિક વ્‍યવહારો અથવા ઓછી ડિજિટલ સાક્ષરતા ધરાવતા ખાતાધારકો માટે ઇન્‍ટરનેટ બેંકિંગ અને UPI મર્યાદા પર કડક નિયંત્રણોનો પણ આદેશ આપ્‍યો છે.

હાઇકોર્ટે ડિજિટલ ધરપકડ અટકાવવા માટે એક અલગ SOP બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે. કોર્ટે તમામ બેંકો, નાણાકીય સંસ્‍થાઓ અને ફિનટેક કંપનીઓને આવા કેસ માટે સંયુક્‍ત SOP જારી કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે.

કોર્ટે નિર્દેશ આપ્‍યો છે કે રાજસ્‍થાનમાં વેચાતા તમામ ડિજિટલ ઉપકરણો (નવા અને વપરાયેલા બંને) ના વેચાણ અને નોંધણીનું નિરીક્ષણ સાયબર ક્રાઇમના મહાનિર્દેશક દ્વારા કરવામાં આવે. કોર્ટે પ્‍લેટફોર્મ-આધારિત ગિગ વર્કર્સ (જેમ કે ઓલા, ઉબેર, સ્‍વિગી અને ઝોમેટો ડિલિવરી પાર્ટનર્સ) માટે પોલીસ વેરિફિકેશન ફરજિયાત કર્યું છે. કોર્ટના જણાવ્‍યા અનુસાર, તમામ સરકારી વિભાગોમાં ડિજિટલ વ્‍યવહારોનું દર મહિને ઓડિટ કરવામાં આવશે