નવી દિલ્હી:  ભારત સરકારે ડિજિટલ સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે મેસેજિંગ એપ્સ અંગે એક મોટો આદેશ જારી કર્યો છે. વોટ્સએપ, ટેલિગ્રામ, સિગ્નલ, સ્નેપચેટ, જોશ સહિતની લોકપ્રિય એપ્સ હવે સક્રિય સિમ કાર્ડ વગર કાર્ય કરી શકશે નહીં. ટેલિકોમ્યુનિકેશન ડિપાર્ટમેન્ટ (DoT) દ્વારા ટેલિકોમ્યુનિકેશન સાયબર સુરક્ષા સુધારા નિયમો, 2025 હેઠળ આ 'સિમ-બંધનકર્તા નિયમ' લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. દેશમાં આ પહેલીવાર છે કે એપ-આધારિત મેસેજિંગ સેવાઓ પર બેંકિંગ અને UPI એપ્સ જેવા જ કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાં સિમ સક્રિય ન હોય તો લોગિન અશક્ય બની જાય છે.

DoT એ આ એપ્સને ટેલિકોમ્યુનિકેશન આઇડેન્ટિફાયર યુઝર એન્ટિટીઝ તરીકે વર્ગીકૃત કરી છે અને તેમને ૯૦ દિવસની અંદર આ નિયમનો અમલ કરવા જણાવ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે, જો તમારું સિમ કાર્ડ ડેડ થઈ ગયું હોય, નિષ્ક્રિય થઈ ગયું હોય અથવા સિમ સ્લોટમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યું હોય, તો આ એપ્સ બિલકુલ ખુલશે નહીં. અત્યાર સુધી, મોટાભાગની મેસેજિંગ એપ્સ માત્ર પ્રથમ ઇન્સ્ટોલેશન પર જ મોબાઇલ નંબરની ચકાસણી કરતી હતી અને સિમ દૂર થયા પછી પણ કાર્યરત રહેતી હતી, જે COAI (સેલ્યુલર ઓપરેટર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા) મુજબ સુરક્ષા ખામી સર્જતી હતી.

આ નિયમ વેબ બ્રાઉઝર દ્વારા એપનો ઉપયોગ કરતા યુઝર્સ માટે પણ મોટો ફેરફાર લાવ્યો છે. WhatsApp Web જેવી એપ્સ હવે દર છ કલાકે ઓટો-લોગઆઉટ થશે, અને યુઝર્સને લોગ ઇન કરવા માટે ફરીથી QR કોડ સ્કેન કરવાની જરૂર પડશે. સરકારનું કહેવું છે કે આનાથી ગુનેગારો માટે નકલી એકાઉન્ટ્સ રિમોટલી ચલાવવાનું મુશ્કેલ બનશે, કારણ કે દર છ કલાકે એક સક્રિય અને ચકાસાયેલ સિમની જરૂર પડશે, જેનાથી છેતરપિંડી અને સ્પામ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

સાયબર નિષ્ણાતોનું એક જૂથ માને છે કે આ પગલું યુઝર્સ, નંબર અને ડિવાઇસને ટ્રેસ કરવાનું સરળ બનાવીને સુરક્ષામાં સુધારો કરી શકે છે. જોકે, અન્ય નિષ્ણાતો દલીલ કરે છે કે ગુનેગારો નકલી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને સરળતાથી નવા સિમ મેળવી શકે છે, તેથી ફાયદા મર્યાદિત રહેશે. તેમ છતાં, ટેલિકોમ ઉદ્યોગ માને છે કે મોબાઇલ નંબર ભારતમાં સૌથી મજબૂત ડિજિટલ ઓળખ છે, અને આ નિયમ સાયબર સુરક્ષા સુધારવા માટે એક આવશ્યક પગલું છે. આ નિયમ લાખો ભારતીયોની દૈનિક ડિજિટલ ટેવોને બદલી નાખશે.