નવી દિલ્‍હી તા.૧: દિલ્‍હી અને મુંબઈ એરપોર્ટ પરથી મુસાફરી હવે મુસાફરો માટે વધુ મોંઘી બની શકે છે. આ એરપોર્ટ પર યુઝર ચાર્જ નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે, સંભવતઃ ૨૨ ગણો. ટેલિકોમ ડિસ્‍પ્‍યુટ્‍સ સેટલમેન્‍ટ એન્‍ડ એપેલેટ ટ્રિબ્‍યુનલ (TDSAT) ના આદેશ બાદ આ પરિસ્‍થિતિ ઊભી થઈ. આ આદેશથી ૨૦૦૯ થી ૨૦૧૪ સુધીના પાંચ વર્ષ માટે ટેરિફની ગણતરી કરવાની પદ્ધતિ, એટલે કે મુસાફરો પાસેથી વસૂલવામાં આવતી ફીમાં ફેરફાર થયો.

આ નવી પદ્ધતિથી જાણવા મળ્‍યું છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન એરપોર્ટને રૂા.૫૦,૦૦૦ કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું છે. આ નુકસાન પેસેન્‍જર ફી, લેન્‍ડિંગ અને પાર્કિગ ચાર્જ દ્વારા ભરપાઈ કરવામાં આવશે. આનાથી એર ટિકિટના ભાવમાં વધારો થશે, જે પેસેન્‍જર ટ્રાફિકને અસર કરી શકે છે. એરપોર્ટ્‍સ ઇકોનોમિક રેગ્‍યુલેટરી ઓથોરિટી (AERA), સ્‍થાનિક એરલાઇન્‍સ અને લુફથાન્‍સા, એર ફ્રાન્‍સ અને ગલ્‍ફ એર જેવી વિદેશી એરલાઇન્‍સે આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી છે. સુનાવણી બુધવારે થશે.

સૂત્રો કહે છે કે જો આ આદેશ લાગુ કરવામાં આવે તો, દિલ્‍હી એરપોર્ટ પર સ્‍થાનિક મુસાફરો માટે વસૂલવામાં આવતી યુઝર ડેવલપમેન્‍ટ ફી (UDF) રૂા.૧૨૯ થી વધીને રૂા.૧,૨૬૧ થઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરો માટે, તે ?૬૫૦ થી વધીને રૂા.૬,૩૫૬ થઈ શકે છે. મુંબઈ એરપોર્ટ પર, સ્‍થાનિક મુસાફરો માટે આ ફી પણ રૂા.૧૭૫ થી વધીને રૂા.૩,૮૫૬ થઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરોએ મુંબઈમાં રૂા.૬૧૫ ને બદલે રૂા.૧૩,૪૯૫ સુધી ચૂકવવા પડી શકે છે.

TDSAT એક અપીલીય ટ્રિબ્‍યુનલ છે જે ટેલિકોમ અને એરપોર્ટ આર્થિક નિયમો સંબંધિત વિવાદો અને અપીલોની સુનાવણી કરે છે. સરકારી અધિકારીઓ ચિતિત છે કે ચાર્જમાં આટલો નોંધપાત્ર વધારો મુસાફરોના ટ્રાફિક પર નકારાત્‍મક અસર કરશે. એક સરકારી અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે એરપોર્ટ અને એરલાઇન્‍સ વચ્‍ચે ચાલી રહેલા કાનૂની વિવાદથી મુસાફરોને ગેરલાભ થવો જોઈએ નહીં.

તેમણે કહ્યું કે આ મુસાફરો માટે એક મોટો આંચકો હશે કારણ કે ટિકિટના ભાવ રાતોરાત ભારે વધી જશે. એરલાઇન્‍સ પાસે આ ચાર્જ મુસાફરો પર નાખવા સિવાય કોઈ વિકલ્‍પ રહેશે નહીં. આ વિવાદ લગભગ બે દાયકા પહેલા, ૨૦૦૬ માં એરપોર્ટ ખાનગીકરણના પ્રથમ રાઉન્‍ડ દરમિયાન શરૂ થયો હતો. AERA ઓપરેટરોના રોકાણ અને કમાણીને ધ્‍યાનમાં રાખીને દર પાંચ વર્ષે એરપોર્ટ ચાર્જ નક્કી કરે છે.

જોકે, આ નિયમનકારની રચના એપ્રિલ ૨૦૦૯ માં કરવામાં આવી હતી, એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્‍ડિયા (AAI) થી DIAL અને MIAL ને એરપોર્ટની માલિકી ટ્રાન્‍સફર થયાના લગભગ ત્રણ વર્ષ પછી. DIAL GMR ગ્રુપનો ભાગ છે, જ્‍યારે MIAL તે સમયે GVK ની માલિકીનું હતું. MIAL હવે અદાણી ગ્રુપ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. જ્‍યારે એરપોર્ટ્‍સે માલિકી બદલી, ત્‍યારે સંપત્તિ અને રોકાણનો ડેટા વિશ્વસનીય ન હતો. તેથી, ૨૦૦૬ માં, સરકાર અને બે ખાનગી ઓપરેટરો વચ્‍ચે એક કરાર થયો હતો, જેમાં હાઇપોથેટિકલ રેગ્‍યુલેટરી એસેટ બેઝ (HRAB) ની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.

આ કરાર ૧ એપ્રિલ, ૨૦૦૮ થી ૩૧ માર્ચ, ૨૦૦૯ સુધીના સમયગાળા માટે સંપત્તિ મૂલ્‍યો નક્કી કરે છે. HRAB એ એક કાલ્‍પનિક સંપત્તિ મૂલ્‍ય છે જેનો ઉપયોગ નિયમનકાર જ્‍યારે વાસ્‍તવિક રકમ ઉપલબ્‍ધ ન હોય ત્‍યારે ટેરિફ અથવા ચાર્જ સેટ કરવા માટે કરે છે. FY09-14 માટે ટેરિફ સેટ કરતી વખતે, AERA એ ફક્‍ત એરોનોટિકલ એસેટ' ના મૂલ્‍યને ધ્‍યાનમાં લીધું હતું. એરોનોટિકલ એસેટ્‍સ એ ફલાઇટ ઓપરેશન્‍સ અને પેસેન્‍જર મેનેજમેન્‍ટ માટે સીધી જરૂરી માળખાગત સુવિધાઓ અને સુવિધાઓ છે, જેમ કે રનવે, ટર્મિનલ અને ચેક-ઇન કાઉન્‍ટર.

જોકે, DIAL અને MIAL એ TDSAT માં અરજી દાખલ કરી હતી, જેમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે AERA એ નોન-એરોનોટિકલ એસેટ્‍સના મૂલ્‍યને પણ ધ્‍યાનમાં લેવું જોઈએ. આ એસેટ્‍સમાં ડ્‍યુટી-ફ્રી શોપ્‍સ, કાર પાર્કિગ અને લાઉન્‍જનો સમાવેશ થાય છે. AERA ના અભિગમને ૨૦૧૮ માં ટ્રિબ્‍યુનલ અને ૨૦૨૨ માં સુપ્રીમ કોર્ટે સમર્થન આપ્‍યું હતું. ત્‍યારબાદ, બંને એરપોર્ટ ઓપરેટરોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી, જેમાં નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના ૨૦૧૧ ના પત્રનો ઉલ્‍લેખ કરીને કેસ ફરીથી ખોલવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.

કોર્ટે કેસ પાછો ટ્રિબ્‍યુનલને મોકલ્‍યો. જુલાઈમાં, ટ્રિબ્‍યુનલે તેના અગાઉના આદેશને ઉલટાવી દીધો અને એરપોર્ટ ઓપરેટરોનો પક્ષ લીધો. ટ્રિબ્‍યુનલે જણાવ્‍યું હતું કે AERA દ્વારા નોન-એરોનોટિકલ સંપત્તિઓ પર પણ વિચારણા થવી જોઈતી હતી. પોતાના બચાવમાં, ટ્રિબ્‍યુનલે જણાવ્‍યું હતું કે વિવાદિત સમયગાળા દરમિયાન, નોન-એરોનોટિકલ સંપત્તિઓના મૂલ્‍યના આધારે એરપોર્ટ ટેરિફની ગણતરી પણ કરવામાં આવી રહી હતી.

સુધારેલા TDSAT આદેશ મુજબ, બંને એરપોર્ટને ટેરિફમાં રૂા.૫૦,૦૦૦ કરોડ વધુ કમાણી થવી જોઈતી હતી. આ રકમ UDF માં વધારા દ્વારા ભરપાઈ કરવામાં આવશે. જોકે કેસ હજુ પણ કોર્ટમાં છે, વધેલા એરપોર્ટ ચાર્જનો મુદ્દો સાંસદો દ્વારા વારંવાર ઉઠાવવામાં આવ્‍યો છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં, એક સંસદીય સમિતિએ મંત્રાલયને બોલાવ્‍યું હતું અને નોંધ્‍યું હતું કે એરપોર્ટનું ખાનગીકરણ થયા પછી ચાર્જ અનેકગણો વધી ગયો છે.