નવી દિલ્હી : દેશમાં વધી રહેલા 'ડિજિટલ ધરપકડ' કૌભાંડો પર સુપ્રીમ કોર્ટે આજે ગંભીર નોંધ લીધી છે અને સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) ને આ હાઇ-પ્રોફાઇલ કેસોની તપાસ તાત્કાલિક શરૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાન્તની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે કહ્યું કે આ કૌભાંડો પર કેન્દ્રીય એજન્સીનું તાત્કાલિક ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે CBIને તપાસ માટે સરહદોની બહાર જવાની પણ મંજૂરી આપી છે, એમ કહીને કે જરૂર પડ્યે એજન્સી ઇન્ટરપોલની મદદ લઈ શકે છે. આ નિર્ણયથી CBIને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્કેમર્સ પર પણ કાર્યવાહી કરવા માટે ' ફ્રી હેન્ડ ' મળશે.
બેંકર્સ અને સોશિયલ મીડિયા મધ્યસ્થીઓ પર પણ કાર્યવાહી
CJI સૂર્યકાન્તે સ્પષ્ટ કર્યું કે ડિજિટલ ધરપકડ કૌભાંડો માટે બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હોય તેવા કિસ્સાઓમાં ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ કાયદા હેઠળ બેંકરોની પણ તપાસ કરવા માટે CBIને સ્વતંત્રતા હશે. આ ઉપરાંત, સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ સોશિયલ મીડિયા મધ્યસ્થીઓને પણ તપાસ દરમિયાન CBIને સંપૂર્ણ સહયોગ આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
કોર્ટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની મદદ પણ માંગી છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને મશીન લર્નિંગ (ML) ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને આવા શંકાસ્પદ બેંક ખાતાઓને ઓળખવા અને ગુનામાંથી થતી આવકને કેવી રીતે ફ્રીઝ કરી શકાય.
'ડિજિટલ ધરપકડ' કૌભાંડ શું છે?
'ડિજિટલ ધરપકડ' એ એક સાયબર છેતરપિંડી છે, જેમાં સ્કેમર્સ પોતાને કાયદા અમલીકરણ અધિકારીઓ તરીકે રજૂ કરે છે. તેઓ ઑડિયો અથવા વિડિયો કૉલ દ્વારા પીડિતોનો સંપર્ક કરે છે અને ખોટો દાવો કરે છે કે પીડિતની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અથવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ છે. ભય અને તાકીદ ઊભી કરીને, તેઓ કાનૂની કાર્યવાહી ટાળવા માટે તાત્કાલિક પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે લોકોને ડરાવી દે છે.
2024માં, ફક્ત નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પર જ આ કૌભાંડોના 1,23,672 કેસ નોંધાયા હતા. આ કૌભાંડોમાં સુશિક્ષિત વ્યક્તિઓ પણ ભોગ બની રહ્યા છે, જેમણે નોંધપાત્ર રકમ ગુમાવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટનો આ આદેશ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્યરત સાયબર સ્કેમર્સ સામે એક મોટું પગલું સાબિત થશે.