નવી દિલ્હી : દિલ્હી-NCR ની બગડતી હવાની ગુણવત્તા પર ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે પરાળી બાળવાના મુદ્દાને રાજકીય કે અહંકારના મુદ્દામાં ફેરવવો ન જોઈએ. ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઇન્ડિયા (CJI) સૂર્યકાન્તની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ખેડૂતોને દોષ આપવાને બદલે તેમને "સંવેદનશીલ" અને જરૂરી મશીનરીથી સજ્જ કરવાની જરૂર છે.
CJI એ કહ્યું કે પ્રદૂષણના મુદ્દાને ફક્ત ઓક્ટોબરમાં ઉઠાવવાની મોસમી ઔપચારિકતા તરીકે ગણી શકાય નહીં, અને કોર્ટ હવે તેને નિયમિતપણે સાંભળશે. તેમણે હવા ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન કમિશન (CAQM) ને તેમની ટૂંકા ગાળાની અને લાંબા ગાળાની યોજનાઓ રજૂ કરવા અને તેમની અસરકારકતાનું આત્મનિરીક્ષણ કરવા જણાવ્યું. CJI એ કમિશનને પ્રશ્ન કર્યો, "તમારી જાતને એક પ્રશ્ન પૂછો, શું તમારા કાર્ય યોજનાથી પરિસ્થિતિમાં સુધારો થયો છે? જો તમારો કાર્યયોજના બિનઅસરકારક રહ્યો હોય, તો કદાચ તમારે કોઈ વિકલ્પ વિશે વિચારવું પડશે."
પ્રદૂષણના અન્ય મુખ્ય સ્ત્રોતો પર ફોકસ
કોર્ટે ખેતરોમાં લાગેલી આગ (પરાળી બાળવા) પર વધુ પડતો ભાર મૂકવા સામે ચેતવણી આપી. CJI એ અવલોકન કર્યું કે "જે લોકો આપણી સમક્ષ ભાગ્યે જ રજૂ થાય છે તેમના પર બોજ નાખવો સરળ છે. તે એક એવી વસ્તુ બની ગઈ છે જ્યાં તમે સરળતાથી તેના પર દોષ મૂકી શકો છો."
કોવિડ-19 લોકડાઉન દરમિયાન હવામાં આવેલો નોંધપાત્ર સુધારો યાદ કરીને, બેન્ચે કહ્યું કે પરાળી બાળવાની ઘટનાઓ તે સમયે પણ હતી, તેમ છતાં આકાશ સ્વચ્છ હતું. આ દર્શાવે છે કે વાહનોની અવરજવર અને બાંધકામ જેવી અન્ય પ્રવૃત્તિઓ દિલ્હીની ઝેરી હવામાં "સૌથી મોટા" ફાળો આપનારા છે. કોર્ટે કેન્દ્રને બિન-ભયંકર સ્ત્રોતોમાંથી પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે લેવાયેલા પગલાં અંગેનો વિજ્ઞાન-સમર્થિત મૂલ્યાંકન અહેવાલ એક અઠવાડિયાની અંદર રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
ખેડૂતોને સમર્થન, દોષ નહીં
કોર્ટે ફરી ભાર મૂક્યો કે ખેડૂતો આ સમસ્યા માટે જવાબદાર નથી. બેન્ચે પુનરોચ્ચાર કર્યો, "ખેડૂતોને ફક્ત સંવેદનશીલ બનાવવાની જરૂર છે. આપણે ચોક્કસ મશીનો પ્રદાન કરવાની જરૂર છે." આ ટિપ્પણીઓ પ્રદૂષણ નિયંત્રણમાં ખેડૂતોને ભોગ બનવાને બદલે ઉકેલના ભાગ તરીકે જોવાની કોર્ટની ઇચ્છા દર્શાવે છે.