નવી દિલ્‍હી : સંસદના શિયાળુ સત્રના બીજા દિવસે મતદાર યાદીઓના સ્‍પેશિયલ ઇન્‍ટેન્‍સિવ રિવિઝન (SIR) પર વિપક્ષ અને શાસક પક્ષ આમને સામને જોવા મળ્‍યા હતા. આજે બીજા દિવસે પણ વિપક્ષી સાંસદોએ લોકસભા અને રાજ્‍યસભામાં હંગામો ચાલુ રાખ્‍યો, જેના કારણે બંને ગૃહોની કાર્યવાહી સ્‍થગિત કરવાની ફરજ પડી. સવારથી જ વિપક્ષી સાંસદોએ પોતાનો વિરોધ કરવાનું ચાલુ કર્યું હતું. તેઓએ સંસદના મકર ગેટની બહાર દેખાવો કર્યા. ચૂંટણી પંચ અને સરકાર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્‍ચાર કર્યા. ત્‍યારબાદ વિપક્ષી સાંસદોએ લોકસભા અને રાજ્‍યસભામાં હંગામો ચાલુ રાખ્‍યો. શિયાળુ સત્રના પહેલા દિવસે લોકસભા અને રાજ્‍યસભા બંનેમાં વિપક્ષી સાંસદોએ ભારે હોબાળો મચાવ્‍યો. વિપક્ષે મતદાર યાદીના ખાસ સઘન સુધારા પર ચર્ચાની માંગણી કરીને જોરદાર વિરોધ કર્યો અને રાજ્‍યસભામાંથી વોકઆઉટ પણ કર્યું. સરકારે સ્‍પષ્ટતા કરી કે તે SIR પર ચર્ચા કરવા માટે વિરોધી નથી, પરંતુ તેના માટે કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરી શકી નથી. આજે પણ સતત હોબાળાના કારણે આજે ગૃહની કાર્યવાહી વારંવાર સ્‍થગિત કરવી પડી. શિયાળુ સત્રના બીજા દિવસે, કેન્‍દ્ર સરકાર લોકસભામાં સેન્‍ટ્રલ એક્‍સાઇઝ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૫ રજૂ કરશે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ આ બિલ દ્વારા તમાકુ ઉત્‍પાદનો પર એક્‍સાઇઝ ડ્‍યુટી અને સેસ વધારવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂકશે. પહેલા દિવસે, નાણામંત્રીએ તમાકુ અને પાન મસાલા જેવા 'પાપ માલ' પર વસૂલવામાં આવતા સેસને ફરીથી ગોઠવવાના હેતુથી બે બિલ રજૂ કર્યા છે, કારણ કે GST વળતર સેસ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થવાનો છે.

આજે સતત હોબાળા વચ્‍ચે રાજ્‍યસભાની કાર્યવાહી ચાલુ રહી અને અંતે બપોરે ૨ વાગ્‍યા સુધી સ્‍થગિત કરવામાં આવી. ગૃહની કાર્યવાહી શરૂ થતાં જ, વિપક્ષી સાંસદોએ મતદાર યાદીઓના ખાસ સઘન સુધારા (SIR) પર તાત્‍કાલિક ચર્ચાની માંગણી કરતા સૂત્રોચ્‍ચાર શરૂ કરી દીધા. વિપક્ષનો આરોપ છે કે આ પ્રક્રિયા અનિયમિતતાઓથી ભરેલી છે, લાખો નામો દૂર કરવામાં આવ્‍યા છે, અને તેને લોકશાહી અધિકારો પર સીધો હુમલો ગણાવી રહ્યા છે.

સંસદના શિયાળુ સત્રના બીજા દિવસે, રાજ્‍યસભામાં ખાસ મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) પર વિપક્ષ અને શાસક પક્ષ વચ્‍ચે ઉગ્ર બોલાચાલી જોવા મળી. ગૃહ શરૂ થતાં જ, વિપક્ષી નેતા મલ્‍લિકાર્જુન ખડગેએ તાત્‍કાલિક ચર્ચાની માંગણીનો પુનરોચ્‍ચાર કર્યો, SIR ને ‘‘ખૂબ જ મહત્‍વપૂર્ણ મુદ્દો'' ગણાવ્‍યો. તેમણે અધ્‍યક્ષને નિયમ ૨૬૭ હેઠળ નોટિસ સ્‍વીકારવા અને આ મુદ્દા પર તાત્‍કાલિક ચર્ચા શરૂ કરવા વિનંતી કરી, કારણ કે તે નાગરિકોના મતદાન અધિકારો સાથે સંબંધિત સંવેદનશીલ બાબત છે.

ખડગેએ શરૂઆતમાં નિયમોનું પાલન કરવાનો મુદ્દો ઉઠાવતા કહ્યું કે સભ્‍યોના નામ અને નિયમ ૨૬૭ હેઠળ આપવામાં આવેલી નોટિસનો વિષય વાંચવો એ સંસદીય પરંપરા છે. જો કે, આજે નોટિસ સબમિટ કરનારા સાંસદોના નામ વાંચવામાં આવ્‍યા ન હતા, ન તો આ વિષય જાહેર કરવામાં આવ્‍યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ પરંપરા વિરુદ્ધ છે અને ઉપલા ગૃહની ગરિમા માટે અયોગ્‍ય છે. ખડગેએ વધુમાં કટાક્ષ કર્યો, ‘‘આજે તમારો પહેલો કાર્યકારી દિવસ છે, તમે ફક્‍ત નડ્ડા સાહેબને જુઓ, કૃપા કરીને અહીં પણ જુઓ,'' જેના કારણે ગૃહમાં થોડો હંગામો થયો.

ખડગેના નિવેદનનો જવાબ આપતા, અધ્‍યક્ષે કહ્યું કે જ્‍યારે ગૃહ વ્‍યવસ્‍થિત ન હોય અને અરાજકતા હોય, ત્‍યારે અધ્‍યક્ષ કોઈનું પણ સાંભળતા નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે ગૃહને વ્‍યવસ્‍થિત કરવું જરૂરી છે, ત્‍યારે જ બધા પક્ષોને સાંભળી શકાય છે.

ટેલિકોમ્‍યુનિકેશન વિભાગ દ્વારા મોબાઇલ હેન્‍ડસેટ પર સંચાર સાથી એપ પ્રી-ઇન્‍સ્‍ટોલ કરવાના નિર્દેશથી દેશના રાજકારણમાં વિવાદ શરૂ થયો છે. વિપક્ષે તેને જાસૂસી એપ ગણાવી છે, જ્‍યારે સરકાર તેને સાયબર સુરક્ષા માટે આવશ્‍યક તરીકે રજૂ કરી રહી છે.

કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું છે કે તે એક જાસૂસી એપ છે. છેતરપિડીની જાણ કરવા અને દરેક ભારતીય નાગરિક તેમના ફોન પર શું કરી રહ્યો છે તેનું નિરીક્ષણ કરવા વચ્‍ચે એક પાતળી રેખા છે. આ દરમિયાન, કેન્‍દ્રીય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ વિપક્ષ પર પ્રહાર કરતા કહ્યું છે કે દરરોજ નવા મુદ્દાઓ શોધીને સંસદને વિક્ષેપિત ન કરવી જોઈએ.

સરકારે ફોન કંપનીઓને સંચાર સાથી એપ પ્રી-ઇન્‍સ્‍ટોલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યા બાદ રાજકારણ ગરમાયું છે. વિપક્ષ આ નિર્દેશને સામાન્‍ય લોકોની ગોપનીયતાનું ઉલ્‍લંઘન ગણાવી રહ્યું છે. ટેલિકોમ્‍યુનિકેશન વિભાગે મોબાઇલ ફોન ઉત્‍પાદકોને ભવિષ્‍યના તમામ મોબાઇલ ફોન પર સંચાર સાથી એપ પ્રી-ઇન્‍સ્‍ટોલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે.

આ મુદ્દા પર પ્રતિક્રિયા આપતા, કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા અને શિવસેનાના સાંસદ પ્રિયંકા ચતુર્વેદીએ સરકાર પર પ્રહારો કર્યા છે. પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું, ‘‘આ એક જાસૂસી એપ છે, તે હાસ્‍યાસ્‍પદ છે. નાગરિકોને ગોપનીયતાનો અધિકાર છે. દરેક વ્‍યક્‍તિને સરકારની તપાસ વિના પરિવાર અને મિત્રોને સંદેશા મોકલવાની ગોપનીયતા હોવી જોઈએ.'' પ્રિયંકાએ સરકાર પર દેશને દરેક રીતે સરમુખત્‍યારશાહીમાં ફેરવવાનો આરોપ લગાવ્‍યો.

શિવસેના (UBT) સાંસદ પ્રિયંકા ચતુર્વેદીએ સંચાર સાથી એપ અંગે સરકારના નવા નિર્દેશ પર કહ્યું, ‘‘આ એકદમ હાસ્‍યાસ્‍પદ છે. આ પ્રી-ઇન્‍સ્‍ટોલ કરેલી એપની આડમાં દેખરેખનું બીજું સ્‍વરૂપ છે. આનો અર્થ એ છે કે મોબાઇલ ફોન પરની બધી પ્રવૃત્તિને ટ્રેક કરી શકાય છે.''

પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું કે વિપક્ષને દોષી ઠેરવવાનું સરળ છે; સરકાર કોઈ પણ ચર્ચા કરવાનો ઇનકાર કરી રહી હોવાથી તેઓ કોઈ પણ ચર્ચા કરવાની મંજૂરી આપી રહ્યા નથી. એક સ્‍વસ્‍થ લોકશાહી ચર્ચાની માંગ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે છેતરપિડીની જાણ કરવા અને ભારતના દરેક નાગરિક તેમના ફોન પર શું કરી રહ્યો છે તે જોવા વચ્‍ચે ખૂબ જ પાતળી રેખા છે. તેમણે સરકારની આ રીતે કાર્યવાહી કરવા બદલ ટીકા કરતા કહ્યું કે છેતરપિડીના બહાના હેઠળ, સરકાર નાગરિકોના ફોન પર દેખરેખ રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

ચતુર્વેદીએ કહ્યું, ‘‘ગોપનીયતા અમારો અધિકાર છે, અને આ જ વસ્‍તુ છે જેના પર તમે હુમલો કરી રહ્યા છો. અમે ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલીની માંગ કરી રહ્યા છીએ, પરંતુ તેના બદલે, તમે એક સર્વેલન્‍સ સિસ્‍ટમ પર કામ કરી રહ્યા છો. લોકોને નિયંત્રિત અને દેખરેખ રાખવાની આ અનિયંત્રિત ઇચ્‍છા શા માટે છે?'' હા... અમે આનો સખત વિરોધ કરીશું.

પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું, ‘‘છેતરપિડીની જાણ કરવા માટે એક અસરકારક સિસ્‍ટમ હોવી જોઈએ. અમે સાયબર સુરક્ષા પર ખૂબ ચર્ચા કરી છે. સાયબર સુરક્ષા આવશ્‍યક છે, પરંતુ તે તમને દરેક નાગરિકના ફોનને ઍક્‍સેસ કરવાનું બહાનું આપતું નથી. મને નથી લાગતું કે કોઈપણ નાગરિક તેનાથી ખુશ થશે.'' (૩૬.૧ર)