જો છૂટાછેડા આપવામાં આવે તો તમામ દહેજ પરત કરવો આવશ્યક છે
સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલાઓની તરફેણમાં એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યોઃ છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલા લગ્ન સમયે તેના પરિવાર દ્વારા તેના અથવા તેના પતિને આપવામાં આવેલી રોકડ, સોનું, ઘરેણાં અને અન્ય ભેટો પરત મેળવવા માટે હકદાર છે : ન્યાયાધીશ સંજય કરોલ અને એન. કોટિશવર સિંહની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે મુસ્લિમ મહિલા (છૂટાછેડા પર અધિકારોનું રક્ષણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૬ નું અર્થઘટન એવી રીતે થવું જોઈએ કે જે મહિલાઓના ગૌરવ, સમાનતા અને આર્થિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવે
નવી દિલ્હી,તા.૦૩: સુપ્રીમ કોર્ટે છૂટાછેડા અને દહેજ પર એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલા લગ્ન સમયે તેના પરિવાર દ્વારા તેના અથવા તેના પતિને આપવામાં આવેલી રોકડ, સોનું, ઘરેણાં અને અન્ય ભેટો પરત મેળવવા માટે હકદાર છે. કોર્ટે આ ભેટોને મહિલાની મિલકત જાહેર કરી, અને કહ્યું કે તે લગ્નના અંત પછી તેને પરત કરવી આવશ્યક છે.
ન્યાયાધીશ સંજય કરોલ અને એન. કોટીશ્વર સિહની બનેલી સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે મુસ્લિમ મહિલા (છૂટાછેડા પર અધિકારોનું રક્ષણ) અધિનિયમ, ૧૯૮૬નું અર્થઘટન એવી રીતે થવું જોઈએ કે જે મહિલાઓના ગૌરવ, સમાનતા અને આર્થિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવે. બેન્ચે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ભારતના ગ્રામીણ અને નાના શહેરોમાં સામાજિક-આર્થિક અને લિગ અસમાનતાઓ યથાવત છે, જેના કારણે કાયદાનું અર્થઘટન કરતી વખતે મહિલાઓની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લેવી મહત્વપૂર્ણ બને છે.
કોર્ટે શું કહ્યું?
કોર્ટે કહ્યું, ઙ્કઅદાલતો એવી સંસ્થાઓ છે જે સમાનતા, ગૌરવ અને સ્વાયત્તતાના બંધારણીય મૂલ્યોને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી, કાયદાનું અર્થઘટન સામાજિક ન્યાયની ભાવના સાથે થવું જોઈએ.૭
કાયદો શું કહે છે?
૧૯૮૬ના કાયદાની કલમ ૩ છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલાને લગ્ન પહેલાં, દરમિયાન અથવા પછી સંબંધીઓ, મિત્રો, પતિ અથવા તેના સાસરિયાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી બધી ભેટો, ઘરેણાં, રોકડ અને અન્ય વસ્તુઓ પરત કરવાની માંગ કરવાનો અધિકાર આપે છે.
૨૦૦૧ના ડેનિયલ લતીફી વિરુદ્ધ ભારત સંઘના નિર્ણયને ટાંકીને કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ કાયદો છૂટાછેડા પછી મુસ્લિમ મહિલાઓને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવા માટે ઘડવામાં આવ્યો હતો.
કોર્ટે ભૂતપૂર્વ પતિને શું
આદેશ આપ્યો?
આ નિર્ણય સાથે, સુપ્રીમ કોર્ટે એક મુસ્લિમ મહિલાની અરજી સ્વીકારી અને તેના ભૂતપૂર્વ પતિને તેના બેંક ખાતામાં રૂ.૧૭,૬૭,૯૮૦ જમા કરાવવાનો આદેશ આપ્યો. આ રકમ મેહર (મેહર), દહેજ, ૩૦ ભોરી (૩૦૦૦ નંગ) સોનાના દાગીનાની કુલ કિમત અને રેફ્રિજરેટર, ટીવી, સ્ટેબિલાઇઝર, શોકેસ, બોક્સ બેડ અને ડાઇનિગ સેટ જેવી અન્ય ભેટો તરીકે નક્કી કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટે આદેશ આપ્યો હતો કે આ ચુકવણી છ અઠવાડિયામાં કરવામાં આવે અને પાલન સોગંદનામું દાખલ કરવામાં આવે, અન્યથા પતિએ ૯% વાર્ષિક વ્યાજ ચૂકવવું પડશે.
હાઈકોર્ટનો નિર્ણય શું હતો?
સુપ્રીમ કોર્ટે કોલકાતા હાઈકોર્ટના ૨૦૨૨ના નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો, જેણે મહિલાને સંપૂર્ણ રકમ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે હાઈકોર્ટે આ કેસને ફક્ત એક નાગરિક વિવાદ તરીકે જોયો હતો અને કાયદાના સામાજિક ઉદ્દેશ્યોને સમજવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો.
કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે હાઈકોર્ટે લગ્ન રજિસ્ટર એન્ટ્રીમાં સુધારાની પુષ્ટિ કરનારા સાક્ષીઓની જુબાનીને અવગણી હતી અને કેસને ખોટી દિશામાં દોરી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટનો આ નિર્ણય માત્ર મહિલાના અધિકારોને પુનઃસ્થાપિત કરતો નથી પણ સંદેશ પણ આપે છે કે છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલાઓની મિલકત અને ગૌરવ બિન-વાટાઘાટોપાત્ર છે. આ નિર્ણય મહિલાઓના આર્થિક અને સામાજિક સશક્તિકરણ તરફનું બીજું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
(10:08 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
