નવી દિલ્હી : વ્યવસાયે પત્રકાર બેનઝીર હિના દ્વારા તલાક-એ-હસનની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને આશ્વાસન આપનારો નિર્ણય આપ્યો છે. આ નિર્ણય માત્ર હિના માટે જ નહીં, પરંતુ મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે એક મોટો વિજય ગણાય છે, જે વૈવાહિક વિવાદોમાં બાળકના અધિકારો અને સમાનતા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે હિનાની માંગણીઓને માન્ય રાખીને તેમના બાળકના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે તેમના પતિ અને સંબંધિત સંસ્થાઓને કડક સૂચનાઓ જારી કરી છે.
બાળકના અધિકારો સર્વોપરી: તાત્કાલિક રાહત
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માતા-પિતાના સંઘર્ષોને કારણે બાળકના શિક્ષણ અને ભવિષ્યને નુકસાન થવું જોઈએ નહીં. કોર્ટનો વચગાળાનો આદેશ આ મુજબ છે:
માસિક ભરણપોષણ: કોર્ટે હિનાના પતિને બાળકના ખર્ચ માટે દર મહિને ₹10,000 ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે, જે બાળકની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવા માટે વાપરવામાં આવશે.
શાળામાં તાત્કાલિક પ્રવેશ: ઘણીવાર પિતાના દસ્તાવેજો અથવા સંમતિના અભાવે બાળકના શિક્ષણમાં અવરોધ આવે છે. આ અવરોધ દૂર કરવા માટે, કોર્ટે શાળાને સીધો નિર્દેશ આપ્યો છે કે બાળકને તાત્કાલિક પ્રવેશ આપવામાં આવે.
દસ્તાવેજી અવરોધોનો અંત: આધાર અને પાસપોર્ટ જેવા દસ્તાવેજો મેળવવામાં પિતાના મનસ્વી અસહકારથી અવરોધ ન આવે તે માટે કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે.
આ આદેશ એક મિસાલ છે કે કાયદાની નજરમાં, બાળકનું શ્રેષ્ઠ હિત સર્વોપરી છે.
શું છે તલાક-એ-હસન અને વિવાદનું કારણ?
તલાક-એ-હસન એ છૂટાછેડાની એક પદ્ધતિ છે જે ત્વરિત ત્રણ તલાક (તલાક-એ-બિદ્દત) થી અલગ છે (જેના પર સરકારે પ્રતિબંધ મૂક્યો છે). આ પદ્ધતિમાં, મુસ્લિમ પુરુષ ત્રણ મહિનાના સમયગાળામાં દર મહિને એકવાર 'તલાક' શબ્દ ઉચ્ચારે છે.
1.    પ્રથમ મહિનો: પહેલો 'તલાક' ઉચ્ચારાય, સમાધાન માટે એક મહિનો.
2.    બીજો મહિનો: બીજો 'તલાક' ઉચ્ચારાય, ફરી સમાધાન માટે એક મહિનો.
3.    ત્રીજો મહિનો: જો ત્રીજા મહિનામાં પણ સમાધાન ન થાય અને પતિ ત્રીજી વખત 'તલાક' ઉચ્ચારે, તો છૂટાછેડા અટલ બની જાય છે.
વિરોધનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ પદ્ધતિ પણ એકપક્ષીય છે, એટલે કે છૂટાછેડા ઉચ્ચારવાનો એકમાત્ર અધિકાર ફક્ત પુરુષ પાસે જ રહે છે, સ્ત્રીની સંમતિ જરૂરી નથી. આ પ્રથા લિંગ સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની કઠોર ટિપ્પણી
આ કેસની અગાઉની સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે મૌખિક રીતે કઠોર ટિપ્પણી કરી હતી: "શું સભ્ય સમાજમાં આને મંજૂરી આપી શકાય?" આ પ્રશ્ન એ સંકેત આપે છે કે ન્યાયતંત્ર હવે એવી ધાર્મિક અંગત કાયદાની પ્રથાઓ સ્વીકારવા તૈયાર નથી જે મહિલાઓને સમાન દરજ્જો ન આપે.
બેન્ચે એ પણ સંકેત આપ્યો છે કે આ મામલો વિગતવાર બંધારણીય સુનાવણી માટે બંધારણીય બેંચને મોકલી શકાય છે, જે ભવિષ્યમાં આ પ્રથાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાનો માર્ગ ખોલી શકે છે. બેનઝીર હિનાની અરજી બંધારણના અનુચ્છેદ 14, 15 અને 21નું ઉલ્લંઘન હોવાના આધાર પર છે, જે દર્શાવે છે કે અંગત કાયદા વિરુદ્ધ બંધારણની ચર્ચા ફરી ગરમાઈ છે.