અમદાવાદ, તા.૪: થોડા સમય પહેલા રાજકોટની એક હોસ્‍પિટલના હેક થયેલા સીસીટીવી ફૂટેજ વાયરલ થયા હતા. જે બાદ દેશભરમાં સીસીટીવી ફૂટેજને લઈ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. રાજકોટની ઘટના બાદ ગુજરાતના ઘણા શહેરોમાં સીસીટીવી હેક થવાનું જોખમ છે. IoT ઉપકરણો પરના યુએસ-સ્‍થિત સાયબર-સિકયોરિટી નિષ્‍ણાતના અહેવાલ મુજબ, ૭૭૭ IP-આધારિત કેમેરા સંવેદનશીલ જણાયા છે. આ કેમેરામાં નબળા સ્‍પોટ્‍સ મળી આવ્‍યા હતા જેનાથી હેકર્સ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં દેશભરના માત્ર ૮૦ ખાનગી ઈન્‍ટરનેટ પ્રોટોકોલ આધારિત CCTV કેમેરા ડેશબોર્ડ્‍સમાંથી ૫૦,૦૦૦ ખાનગી ક્‍લિપ્‍સ ચોરી શકયા હતા. આ વીડિયો ક્‍લિપ્‍સ બાદમાં ટેલિગ્રામ ગ્રુપ અને પોર્ન નેટવર્ક્‍સ પર વેચવામાં આવી હતી.

સાયબર-સિકયોરિટી ટ્રેકર્સ ચેતવણી આપે છે કે ગુજરાત તો એક મોટી સમસ્‍યાનો માત્ર એક ભાગ છે ﾗ સમગ્ર ભારતમાં ૨૧,૪૪૪ સીસીટીવી કેમેરા આવી જ રીતે સંવેદનશીલ છે. તેમની ક્‍લિપ્‍સ ઇન્‍ટરનેટ પર ફરતી થઈ શકે છે. ગુજરાતમાં ઇન્‍ટરનેટ પર દેખાતા ૭૭૭ સંવેદનશીલ IP કેમેરામાંથી, સૌથી વધુ જોખમ અમદાવાદમાં નોંધાયું છે જ્‍યાં ૩૯૯ IP કેમેરા જોખમમાં છે, ત્‍યારબાદ સુરતમાં ૧૬૬, વડોદરામાં ૮૭, રાજકોટમાં ૩૩, ભાવનગરમાં ૨૪, અને ગાંધીનગરમાં ૨૦નો સમાવેશ થાય છે. તેમ ટાઈમ્‍સ ઓફ ઈન્‍ડીયાનો અહેવાલ જણાવે છે.

સૂત્રોએ જણાવ્‍યું કે, આ ઉપકરણોમાંથી ઘણા બેબી મોનિટર્સ, હોમ CCTV અને નાના વ્‍યવસાયોના સેટઅપ્‍સ છે. ૨૦૨૫ માં ભારતીય IP એડ્રેસમાંથી ઓછામાં ઓછા એક વખત ઓનલાઈન રહેલા અને શોષણ થવાની રાહ જોઈ રહેલા કુલ ૨૧,૪૪૪ ઉપકરણો રેકોર્ડ કરવામાં આવ્‍યા હતા. જેમાં દિલ્‍હીમાં ૨,૯૧૪, મુંબઈમાં ૧,૮૪૨, બેંગલુરુમાં ૧,૨૦૫, હૈદરાબાદમાં ૧,૧૦૦, પુણેમાં ૮૯૯, ચેન્નાઈમાં ૮૨૩, કોલકાતામાં ૬૮૩નો સમાવેશ થાય છે. આ મોટા ભારતીય શહેરોમાં હજારો જોખમમાં મુકાયેલા ઉપકરણો રાજકોટની ઘટના કોઈ છૂટીછવાઈ ઘટના નહોતી તેમ દર્શાવે છે.

રાજકોટની ઘટના દર્શાવે છે કે હોસ્‍પિટલના વોર્ડ, ઘરો, સિનેમા થિયેટરો અને બેબી મોનિટર્સનું કેવી રીતે ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્‍યું હતું. સૂત્રોએ જણાવ્‍યું કે, થોડા જોખમમાં મુકાયેલા ડેશબોર્ડ પણ ફરીથી વેચવા માટે હજારો ક્‍લિપ્‍સ પેદા કરી શકે છે. આમાંના ઘણા ઉપકરણો બેબી મોનિટર્સ અને નેની કેમ્‍સ છે જે રિમોટ વ્‍યૂઇંગ દ્વારા એક્‍સેસ કરી શકાય છે. આ પૈકી ઘણા પાસવર્ડ કોમન હતા. જેમ કે admin૧૨૩. આવા નબળા પાસવર્ડ ઉપકરણોને જોખમમાં મૂકે છે. તેમને સ્‍કેન કરવા અને પાસવર્ડ ક્રેક કરવા સરળ હતા.

દિલ્‍હી (૨,૯૧૪ IP કેમેરા), મુંબઈ (૧,૮૪૨), બેંગલુરુ (૧,૨૦૫), હૈદરાબાદ (૧,૧૦૦), પુણે (૮૯૯), ચેન્નાઈ (૮૨૩) અને કોલકાતા (૬૮૩) જેવા મુખ્‍ય ભારતીય શહેરોમાં હજારો ઉપકરણો ખુલ્લા પાડવામાં આવ્‍યા છે, જે સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે રાજકોટ ચોરી એક વખતની ઘટના નહોતી.

મેરાપેસી સૂચવે છે કે આ આંકડો દર્શાવે છે કે ઓછી કિંમતના કેમેરા સુવિધાઓએ આખા શહેરોને સરળ, સ્‍વચાલિત હુમલાઓ માટે ખુલ્લા છોડી દીધા છે. રાજકોટની ઘટના દર્શાવે છે કે હોસ્‍પિટલના વોર્ડ, ઘરો, સિનેમાઘરો અને બેબી મોનિટરને કેવી રીતે નિશાન બનાવવામાં આવ્‍યા હતા. ગુજરાત CID (ક્રાઈમ) ના એક વરિષ્ઠ અધિકારી કહે છે, ફક્‍ત થોડા હેક કરેલા ડેશકેમ ફરીથી વેચાણ માટે હજારો ક્‍લિપ્‍સ જનરેટ કરી શકે છે. આમાંના ઘણા ઉપકરણો બેબી મોનિટર અને નેની કેમેરા છે જે સરળ રિમોટ મોનિટરિંગનું વચન આપે છે. આ ભંગ નબળા ડિજિટલ હાઉસકીપિંગ પર આધારિત હતો, જેમ કે "admin123ૅ જેવા ફેક્‍ટરી પાસવર્ડ્‍સ અને ખુલ્લા ઉપકરણોને સ્‍કેન અને ક્રેક કરવા માટેના સાધનો. મેરાપેસી નિર્દેશ કરે છે કે આ IP કેમેરા ઉપકરણોની ચિંતાજનક સંખ્‍યા "FFFF-123456-ABCDEૅ જેવા અનુમાનિત UID (યુનિક ID) પેટર્નનો ઉપયોગ કરે છે, જે હુમલાખોરો માટે સમજવામાં સરળ છે. (રર.૬)