નવી દિલ્હી તા.૬ : સ્વચ્છ ભારત અભિયાન: કેન્દ્ર સરકારના સ્વચ્છતા અભિયાનની અસર હવે સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. દેશભરના મંત્રાલયો અને કચેરીઓમાં પડેલા જૂના કચરાના અને ન વપરાયેલા સામાનના વેચાણથી સરકારે નોંધપાત્ર આવક મેળવી છે. આ સ્વચ્છતા અભિયાન હવે ફક્ત સફાઈ કાર્યક્રમ નથી; તે હવે સરકારી કામગીરીમાં સુધારો કરવા, સંસાધનોનો વધુ સારો ઉપયોગ કરવા અને આર્થિક આવક ઉત્પન્ન કરવાનું મુખ્ય માધ્યમ બની ગયું છે. આનાથી માત્ર કચેરીઓમાં જગ્યા ખાલી થઈ નથી પરંતુ સરકારી કામગીરી વધુ કાર્યક્ષમ અને આધુનિક પણ બની રહી છે.

 

એક મહિનામાં ₹800 કરોડ

IANS ના અહેવાલ મુજબ, સ્વચ્છતા અભિયાન હેઠળ આ વર્ષે 2 ઓક્ટોબરથી 31 ઓક્ટોબર સુધી ચાલેલા ખાસ અભિયાન દરમિયાન સરકારે આશરે ₹800 કરોડ કમાયા. આ પૈસા સરકારી કચેરીઓમાં વર્ષોથી ન વપરાયેલા જૂના સામાન અને ભંગારના વેચાણમાંથી આવ્યા હતા. આ અભિયાન માત્ર સરકાર માટે જ નહીં પરંતુ તેની આર્થિક સુખાકારી માટે પણ ફાયદાકારક સાબિત થયું છે.

 

૨૩.૨ મિલિયન ચોરસ ફૂટ ઓફિસ સ્પેસ ખાલી કરાઈ

આ ઝુંબેશની સૌથી મોટી અસર ઓફિસ સ્પેસમાં જોવા મળી રહી છે. લગભગ ૨૩.૨ મિલિયન ચોરસ ફૂટ ઓફિસ સ્પેસ સાફ અને સાફ કરવામાં આવી છે. આ જગ્યાનો હવે વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય છે, જેનાથી ઓફિસ કાર્યક્ષમતા અને કર્મચારીઓની સુવિધામાં સુધારો થશે. સરકારી અધિકારીઓના મતે, જગ્યાના આ મોટા પાયે ખાલી થવાથી મંત્રાલયો અને વિભાગોને તેમની ઓફિસોને આધુનિક અને સુવ્યવસ્થિત બનાવવામાં મદદ મળશે.

 

લાખો જૂની ફાઇલો દૂર કરવામાં આવી

વિવિધ વિભાગોમાં વર્ષોથી એકઠી થયેલી આશરે ૨.૯ મિલિયન જૂની ભૌતિક ફાઇલો દૂર કરવામાં આવી છે. આનાથી દસ્તાવેજોનું ડિજિટલ જાળવણી સરળ બનશે અને ઓફિસોમાં બિનજરૂરી ભીડ ઓછી થશે. ફાઇલ ક્લિયરિંગ એ સરકારી ઓફિસોને પેપરલેસ બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.

 

૨૦૨૧ થી ₹૪,૧૦૦ કરોડની આવક

આ ઝુંબેશ સૌપ્રથમ ૨૦૨૧ માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી, સરકારે જૂની વસ્તુઓ અને જૂની સંપત્તિના વેચાણથી કુલ ₹૪,૧૦૦ કરોડથી વધુની કમાણી કરી છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે જૂની સંસાધનોની નિયમિત સફાઈ અને મેનેજમેન્ટ સરકારી મશીનરીને નાણાકીય રીતે મજબૂત બનાવે છે.

 

૧૧.૫૮ લાખ ઓફિસ સ્થળોને આવરી લેવામાં આવ્યા

સ્વચ્છતા અભિયાન ફક્ત મંત્રાલયો કે મોટા કાર્યાલયો પૂરતું મર્યાદિત ન હતું; દેશભરમાં ૧૧.૫૮ લાખથી વધુ સરકારી કાર્યાલય સ્થળોને આ અભિયાનમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. આમ, સમગ્ર દેશમાં એકસાથે સ્વચ્છતા અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે એક વિશાળ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સમગ્ર અભિયાનનું સંકલન DAR&PG (વહીવટી સુધારા અને જાહેર ફરિયાદ વિભાગ) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

 

૮૪ મંત્રાલયો અને વિદેશી મિશનોની ભાગીદારી

કેન્દ્ર સરકારના ૮૪ મંત્રાલયો અને વિભાગોએ આ અભિયાનમાં ભાગ લીધો હતો. નોંધપાત્ર રીતે, વિદેશમાં ભારતીય મિશનોએ પણ ભાગ લીધો હતો. આ વિશાળ પ્રયાસનું નિરીક્ષણ ત્રણ કેન્દ્રીય મંત્રીઓ: મનસુખ માંડવિયા, કે. રામ મોહન નાયડુ અને ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આનાથી સમગ્ર અભિયાન દરમિયાન સંકલન અને ગતિ સુનિશ્ચિત થઈ.

ઈ-કચરાના વેચાણમાંથી નોંધપાત્ર આવક

સરકારે સરકારી કચેરીઓમાં પડેલા જૂના કમ્પ્યુટર, પ્રિન્ટર, ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો અને અન્ય ઈ-કચરાના વેચાણમાંથી પણ નોંધપાત્ર આવક મેળવી. છેલ્લા ચાર વર્ષમાં, ઈ-કચરો અને ભંગારના વેચાણમાંથી ₹3,296.71 કરોડનું ભંડોળ ઊભું થયું છે. વધુમાં, વિવિધ ઝુંબેશ તબક્કાઓ દરમિયાન 696.27 લાખ ચોરસ ફૂટથી વધુ જગ્યાને ઉપયોગયોગ્ય બનાવવામાં આવી છે.

સ્વચ્છતા અભિયાન હવે સુશાસનનો એક ભાગ બની ગયું છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીના સ્વચ્છતા અને સુશાસન માટેના આહ્વાનને પગલે, આ અભિયાન હવે વહીવટી સુધારાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગયું છે. કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાન પારદર્શિતા લાવવા અને જાહેર સેવાઓને ઝડપી બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. અગાઉના તબક્કાઓમાં, 137.86 લાખ જૂની ફાઇલો દૂર કરવામાં આવી હતી, અને દેશભરમાં 12 લાખથી વધુ સ્થળોએ સફાઈ કરવામાં આવી હતી.