નવી દિલ્હી : વિશ્વભરમાં અનેક સ્થાનોના નામ 'પુર' પ્રત્યય સાથે જોડાયેલા છે, જે ભારત સાથેના તેના સાંસ્કૃતિક જોડાણને દર્શાવે છે. આવું જ એક નામ છે સિંગાપોર, જેની ઉત્પત્તિ સંસ્કૃત શબ્દ 'સિંઘપુરા' માંથી થઈ છે, જેનો અર્થ 'સિંહનું શહેર' થાય છે. સિંગાપોરના ભૂતપૂર્વ નાયબ વડા પ્રધાન ટીઓ ચી હીને તાજેતરમાં નવી દિલ્હીમાં જણાવ્યું હતું કે આ નામ દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં ભારતના પ્રારંભિક અને ઊંડા પ્રભાવને દર્શાવે છે.
સદીઓથી ભારત સાથે સંકળાયેલા આ ટાપુનો ઇતિહાસ રસપ્રદ છે. ૧૮૬૭ સુધી, સિંગાપોરનું સંચાલન બ્રિટિશ ભારતની રાજધાની કલકત્તા (હાલના કોલકાતા) માંથી થતું હતું, જે તેના વહીવટ પરના ભારતીય વસાહતી નિયંત્રણને સ્પષ્ટ કરે છે.
એક રાજકુમાર અને 'સિંઘપુરા'ની દંતકથા
ઇતિહાસકારો સિંગાપોરનું મૂળ નામ ટેમાસેક (Temasek) તરીકે દર્શાવે છે, જે એક મુખ્ય દરિયાઈ વેપાર કેન્દ્ર હતું. જોકે, ૧૪મી સદીમાં ભારતીય પ્રભાવને કારણે તે 'સિંહપુર' અને ત્યારબાદ સિંગાપોર તરીકે જાણીતું બન્યું.
'સિંઘપુર' નામ પાછળ એક લોકપ્રિય દંતકથા છે:
એવું કહેવાય છે કે એક રાજકુમાર એક ટાપુ પર આવ્યો અને તેણે સિંહ જેવો દેખાતો એક પ્રાણી જોયો. આ ઘટનાના કારણે તેમણે આ સ્થળનું નામ સિંઘપુરા અથવા સિંઘપુરા રાખ્યું, જેનો અર્થ "સિંહોનું શહેર" થાય છે. મલય લોકવાયકા સૂચવે છે કે આ રાજકુમારના પૂર્વજો ભારતીય હતા.
ચોલ રાજા અને સિંગાપોર પથ્થરનું રહસ્ય
મલય ઇતિહાસ અનુસાર, એક ભારતીય રાજા શુલન એક સમયે ચીન પર વિજય મેળવવા નીકળ્યા હતા અને તેમનો કાફલો આ ટાપુ પર રોકાયો હતો. રાજા શુલનને ૧૧મી સદીના શક્તિશાળી દક્ષિણ ભારતીય ચોલ રાજા રાજેન્દ્ર I સાથે જોડવામાં આવે છે, જેમણે સિંગાપોર, મલેશિયા અને ઇન્ડોનેશિયાના કેટલાક ભાગો પર નૌકાદળના હુમલાઓ કર્યા હતા.
આ જોડાણનો એક રહસ્યમય પુરાવો 'સિંગાપોર પથ્થર' છે, જે ૧૮૧૯માં સિંગાપોર નદીના મુખ પર મળી આવ્યો હતો. આ એક સ્લેબનો ટુકડો હતો, જેનો મોટો ભાગ નાશ પામ્યો હતો. ૧૮૪૮માં, તેને અભ્યાસ માટે કલકત્તાના રોયલ એશિયાટિક સોસાયટી મ્યુઝિયમમાં મોકલવામાં આવ્યો. આ પથ્થર પર પચાસ રેખાઓ કોતરેલી છે, જે દક્ષિણપૂર્વ ભારતના ૧૦મી સદીના રાજાને આભારી છે, પરંતુ તે કોતરણી હજી પણ અસ્પષ્ટ છે.
સિંગાપોર ૧૯૬૫માં મલેશિયા ફેડરેશનમાંથી અલગ થયા પછી એક સ્વતંત્ર દેશ બન્યો હતો.