વારાણસી : ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર અને રેલ્વે મંત્રાલયે રાજ્યમાં સ્વચ્છ ઊર્જા અને પરિવહનના ઉકેલો માટે એક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટની તૈયારી શરૂ કરી છે. રેલ્વે મંત્રાલયના સહયોગથી, વારાણસી અને ગોરખપુર વચ્ચે દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન-ઇંધણવાળી ટ્રેન ચલાવવાની યોજનાઓ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ હાઇડ્રોજનના સંગ્રહ, પરિવહન અને સંચાલન ક્ષમતાનું વ્યાપક પરીક્ષણ કરશે.
આ પહેલને ટેકનિકલ પીઠબળ આપવા માટે, ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે IIT BHU અને મદન મોહન માલવિયા ટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી (MMMUT), ગોરખપુર ખાતે ગ્રીન હાઇડ્રોજન સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સની સંયુક્ત સ્થાપનાને મંજૂરી આપી છે.
ગ્રીન હાઇડ્રોજન સેન્ટર ઑફ એક્સેલન્સ
આ કેન્દ્રનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્યમાં ગ્રીન હાઇડ્રોજન સંબંધિત સંશોધન, તકનીકી વિકાસ અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગને વેગ આપવાનો છે.
•    નેતૃત્વ: IIT BHU આ કેન્દ્ર માટે મુખ્ય સંસ્થા હશે, જે સંશોધન નેતૃત્વ અને તકનીકી માર્ગદર્શન પૂરું પાડશે.
•    માળખું: પ્રોજેક્ટના માળખાનો આશરે ૫૦ ટકા હિસ્સો MMMUT ગોરખપુર ખાતે વિકસાવવામાં આવશે.
કેન્દ્રનું ધ્યાન ઉત્તર પ્રદેશમાં બાયોમાસની વિપુલ ઉપલબ્ધતાને કારણે બાયોમાસ-આધારિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન તકનીકો પર રહેશે, જે ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર-આધારિત ઉત્પાદન કરતાં વધુ ખર્ચ-અસરકારક છે.
ટ્રેન અને બસ સેવાઓ માટે તૈયારી
હાઇડ્રોજન ટ્રેનની સાથે, ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય માર્ગ પરિવહન નિગમ (UPSRTC) પણ વારાણસી અને ગોરખપુર વચ્ચે હાઇડ્રોજન સંચાલિત બસ સેવા શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આનાથી પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશ સ્વચ્છ અને ટકાઉ પરિવહન ઉકેલો માટે એક મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત થશે.
ડૉ. પ્રીતમ સિંહે, પ્રોજેક્ટ સંયોજક તરીકે, જણાવ્યું કે આ કેન્દ્રમાં એક સમર્પિત ઇન્ક્યુબેશન હબ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવશે, જે આગામી પાંચ વર્ષમાં કુલ ૫૦ સ્ટાર્ટઅપ્સને ટેકનિકલ માર્ગદર્શન અને સંશોધન સંસાધનો પૂરા પાડશે.