નવી દિલ્હી, તા. ૧૨ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ : દિલ્હી સરકારે રાજધાનીની વહીવટી વ્યવસ્થામાં મોટો બદલાવ લાવીને હવે ૧૧ ને બદલે ૧૩ નવા મહેસૂલી જિલ્લાઓની રચનાને મંજૂરી આપી દીધી છે. મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેબિનેટ બેઠકમાં આ ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. મુખ્યમંત્રીએ દાવો કર્યો હતો કે, આ નિર્ણયથી દિલ્હીમાં શાસન વધુ સુચારુ, ઝડપી અને નાગરિકોની નજીક આવશે, સાથે જ પારદર્શિતા અને જવાબદેહી વધશે.
મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ કહ્યું કે, આ કામ ઘણા વર્ષોથી પેન્ડિંગ હતું, પરંતુ તેમની સરકારે માત્ર ૧૦ મહિનામાં આ સમસ્યાનું સમાધાન કર્યું છે. તેમણે આ પગલાને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સુશાસનના વિઝનને જમીન પર ઉતારવા સમાન ગણાવ્યું હતું.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે, દિલ્હીની સતત વધતી વસ્તી અને નવા વિસ્તારોના નિર્માણ વચ્ચે ફરિયાદોના ઝડપી નિરાકરણ, બાંધકામ પરમિટ, નોંધણી અને જમીન સંબંધિત કામોમાં વિલંબ થતો હતો. વહીવટીતંત્રને નાના અને સંતુલિત ભાગોમાં વહેંચવું જરૂરી હતું. અત્યાર સુધી મહેસૂલી જિલ્લાઓની સીમાઓ MCD, NDMC અને દિલ્હી કેન્ટોનમેન્ટ બોર્ડની સીમાઓ સાથે મેળ ખાતી નહોતી, જેના કારણે ફાઇલો એક વિભાગથી બીજા વિભાગમાં ભટકતી રહેતી હતી અને વિભાગો વચ્ચે તાલમેલનો અભાવ રહેતો હતો.
નવી વ્યવસ્થાનું માળખું:
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ હવે દિલ્હીમાં ૧૩ જિલ્લા અને ૩૯ સબ-ડિવિઝન હશે. દરેક જિલ્લામાં એક-એક મિની સચિવાલય બનાવવામાં આવશે. આ મિની સચિવાલયોમાં SDM, ADM, તહસીલ, સબ-રજિસ્ટ્રાર કાર્યાલય અને મહેસૂલ સંબંધિત તમામ સેવાઓ એક જ ઇમારતમાં ઉપલબ્ધ થશે. આ ઉપરાંત, સબ-રજિસ્ટ્રાર કાર્યાલયોની સંખ્યા પણ વધારીને સબ-ડિવિઝન સાથે સીધી રીતે જોડવામાં આવી છે, જેનાથી જમીન અને મકાનનું રજિસ્ટ્રેશન ઝડપી બનશે.
નવા ૧૩ જિલ્લાઓની યાદી અને સબ-ડિવિઝન:
૧. સાઉથ ઇસ્ટ (દક્ષિણ-પૂર્વ): જંગપુરા, કાલકાજી, બદલપુર.
૨. ઓલ્ડ દિલ્હી (જૂની દિલ્હી): સદર બજાર, ચાંદની ચોક.
૩. નોર્થ (ઉત્તર): બુરાડી, આદર્શ નગર, બડલી.
૪. નવી દિલ્હી (New Delhi): દિલ્હી છાવણી, નવી દિલ્હી.
૫. સેન્ટ્રલ (કેન્દ્રીય દિલ્હી): પટેલ નગર, કરોલ બાગ.
૬. સેન્ટ્રલ નોર્થ (કેન્દ્રીય-ઉત્તર): શકરપુર બસ્તી, શાલીમાર બાગ, મોડલ ટાઉન.
૭. સાઉથ વેસ્ટ (દક્ષિણ-પશ્ચિમ): નજફગઢ, મટિયાલા, દ્વારકા, બિજવાસન.
૮. આઉટર નોર્થ (બાહ્ય ઉત્તર): મુંડકા, નરેલા, બવાના.
૯. નોર્થ વેસ્ટ (ઉત્તર-પશ્ચિમ): કિરાડી, નાંગલોઈ જાટ, રોહિણી.
૧૦. નોર્થ ઇસ્ટ (ઉત્તર-પૂર્વ): કરાવલ નગર, ગોકુલપુરી, યમુના વિહાર.
૧૧. શાહદરા: ઈસ્ટ (પૂર્વી દિલ્હી), ગાંધી નગર, વિશ્વાસ નગર, પટપડગંજ.
૧૨. સાઉથ (દક્ષિણ): છતરપુર, માલવીય નગર, દેવલી, મહેરૌલી.
૧૩. વેસ્ટ (પશ્ચિમી દિલ્હી): વિકાસપુરી, જનકપુરી, રાજૌરી ગાર્ડન.
દિલ્હીમાં છેલ્લું વહીવટી પુનર્ગઠન ૨૦૧૨ માં થયું હતું, જ્યારે જિલ્લાઓની સંખ્યા ૯ થી વધારીને ૧૧ કરવામાં આવી હતી. આ નવું પગલું વહીવટી પ્રણાલીને આધુનિક, પારદર્શી અને જવાબદેહ બનાવશે તેવો સરકારનો દાવો છે.