નવી દિલ્હી, તા. ૧૨ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ : કેન્દ્ર સરકારે ગુરુવારે સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા ટાંકવામાં આવતા વૈશ્વિક હવા ગુણવત્તા રેન્કિંગ કોઈ સત્તાવાર સત્તા દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતા નથી, અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ની હવા ગુણવત્તા માર્ગદર્શિકા માત્ર સલાહકારી મૂલ્યો (advisory values) તરીકે કાર્ય કરે છે, જે બંધનકર્તા ધોરણો નથી.
પર્યાવરણ રાજ્યમંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે રાજ્યસભામાં IQAir ના વર્લ્ડ એર ક્વોલિટી રેન્કિંગ, WHO ગ્લોબલ એર ક્વોલિટી ડેટાબેઝ, એન્વાયર્નમેન્ટલ પર્ફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સ (EPI) અને ગ્લોબલ બર્ડન ઓફ ડિસીઝ (GBD) જેવા વૈશ્વિક સૂચકાંકોમાં ભારતની સ્થિતિ અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં આ માહિતી આપી હતી. પર્યાવરણ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે વિશ્વભરમાં કોઈ સત્તાવાર દેશવાર પ્રદૂષણ રેન્કિંગ હાથ ધરવામાં આવતું નથી.
મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે જણાવ્યું હતું કે WHO ની માર્ગદર્શિકાનો ઉદ્દેશ્ય દેશોને ભૂગોળ, પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ, પૃષ્ઠભૂમિ સ્તરો અને રાષ્ટ્રીય સંજોગોને ધ્યાનમાં લઈને પોતાના ધોરણો નક્કી કરવામાં મદદ કરવાનો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતે જાહેર આરોગ્ય અને પર્યાવરણીય ગુણવત્તાને સુરક્ષિત રાખવા માટે ૧૨ પ્રદૂષકો માટે તેના પોતાના 'નેશનલ એમ્બિયન્ટ એર ક્વોલિટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ' (NAAQS) પહેલેથી જ અધિસૂચિત (નોટિફાઇડ) કરી દીધા છે.
મંત્રીએ વધુમાં સ્પષ્ટતા કરી કે, કોઈ વૈશ્વિક સત્તા દેશોને સત્તાવાર રીતે રેન્ક આપતી નથી, પરંતુ ભારત પોતે જ 'નેશનલ ક્લીન એર પ્રોગ્રામ' (NCAP) હેઠળ આવરી લેવાયેલા ૧૩૦ શહેરોનું હવા ગુણવત્તા સુધારણાના પગલાંના આધારે મૂલ્યાંકન અને રેન્કિંગ કરવા માટે વાર્ષિક 'સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણ' હાથ ધરે છે. વધુ સારું પ્રદર્શન કરનારા શહેરોને દર વર્ષે ૭ સપ્ટેમ્બરના રોજ 'રાષ્ટ્રીય સ્વચ્છ વાયુ દિવસ' નિમિત્તે સન્માનિત કરવામાં આવે છે.