નવી દિલ્હી, તા. ૧૨ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ : ભારતીય રૂપિયો આજે, શુક્રવાર (૧૨ ડિસેમ્બર) ના રોજ યુએસ ડોલર સામે ₹ ૯૦.૫૬ ની ઐતિહાસિક નીચી સપાટીએ પહોંચી ગયો છે. સ્થાનિક અને વૈશ્વિક પરિબળોના મિશ્રણથી ભારતીય ચલણ પર ભારે દબાણ જોવા મળ્યું હતું. ગુરુવાર (૧૧ ડિસેમ્બર) ના તીવ્ર ઘટાડા બાદ રૂપિયો આજે ₹ ૯૦.૪૩ પર ખૂલ્યો હતો અને ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના હસ્તક્ષેપ છતાં વધુ નબળો પડ્યો હતો.
અહીં રૂપિયાના આ તાજેતરના ઘટાડા પાછળના મુખ્ય પરિબળો છે:
૧. ભારત-યુએસ વેપાર સોદાની અનિશ્ચિતતા:
ભારત અને મુલાકાતી યુએસ પ્રતિનિધિમંડળ વચ્ચે વેપાર કરાર માટેની વાટાઘાટો અંતિમ દિવસે પહોંચી હોવા છતાં, બજારમાં તણાવ પ્રવર્તી રહ્યો છે. વેપારમાં કોઈ સ્પષ્ટ પ્રગતિ ન થવાથી સાવચેતીનું વાતાવરણ ઊભું થયું છે. MUFG એ નોંધ્યું છે કે રૂપિયો "સંભવિત વેપાર સોદા અંગેની અનિશ્ચિતતાને પ્રતિબિંબિત કરી રહ્યો છે," અને ચિંતા છે કે ટેરિફના મુદ્દાઓ જલ્દી ઉકેલાશે નહીં.
૨. સતત વિદેશી રોકાણકારોનો આઉટફ્લો:
વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) દ્વારા ભારતીય બજારોમાંથી રોકાણ પાછું ખેંચવાનું ચાલુ છે. ગુરુવારે (૧૧ ડિસેમ્બર) તેમણે ઇક્વિટીઝમાં ₹ ૨,૦૨૦.૯૪ કરોડનું વેચાણ કર્યું હતું અને આ મહિનામાં અત્યાર સુધીમાં તેઓ લગભગ $ ૨.૫ બિલિયનના સ્ટોક્સ અને દેવાં (debt) નું વેચાણ કરી ચૂક્યા છે. આ સતત આઉટફ્લો રૂપિયા પર મોટો બોજ બની ગયો છે.
૩. આયાતકારો તરફથી ડોલરની ભારે માંગ:
વૈશ્વિક કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં ઉછાળો આવતા આયાતકારોએ ડોલરની ખરીદી વધારી દીધી છે. ડીલરોએ જણાવ્યું હતું કે આ આક્રમક ખરીદીને કારણે રૂપિયો અજાણ્યા પ્રદેશમાં વધુ ઊંડો સરકી ગયો છે.
૪. મિશ્ર વૈશ્વિક સંકેતો અને મજબૂત ડોલર ઇન્ડેક્સ:
વૈશ્વિક સંકેતો મિશ્ર રહ્યા છે. ડોલર ઇન્ડેક્સ ૯૮.૩૭ પર પહોંચ્યો, જ્યારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ફ્યુચર્સ ટ્રેડમાં ૦.૬૭% વધ્યો. એશિયન કરન્સીઝમાં મિશ્ર ટ્રેડિંગ જોવા મળ્યું, જેનાથી પ્રાદેશિક સપોર્ટ મર્યાદિત બન્યો. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના નરમ વલણથી ડોલર બે મહિનાના નીચલા સ્તરની નજીક હોવા છતાં, વૈશ્વિક જોખમની ભૂખ (risk appetite) નાજુક રહી છે.
૫. RBI હસ્તક્ષેપથી મોટો કડાકો અટક્યો:
ટ્રેડર્સે જણાવ્યું હતું કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ બજારમાં અસ્થિરતાને ઓછી કરવા માટે હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો, જેનાથી રૂપિયાને વધુ તીવ્ર ઘટાડાથી અટકાવવામાં આવ્યો. વિશ્લેષકો અપેક્ષા રાખે છે કે જો રૂપિયા પર અવમૂલ્યનનું દબાણ ચાલુ રહેશે, તો કેન્દ્રીય બેંક બજારમાં સક્રિય રહેશે.
જોકે, ચલણની નબળાઈ હોવા છતાં સ્થાનિક ઇક્વિટી બજારો શરૂઆતી વેપારમાં આગળ વધ્યા હતા. વેપાર વાટાઘાટોની અનિશ્ચિતતા અને સતત આઉટફ્લોને કારણે, રૂપિયો આ અઠવાડિયે લગભગ ૦.૫% ના સાપ્તાહિક નુકસાન તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.