નવી દિલ્હી, તા. ૧૨ : કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે શુક્રવારે ભારતમાં આગામી વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૭માં હાથ ધરવા માટે ₹૧૧,૭૧૮ કરોડના બજેટને મંજૂરી આપી છે. કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે આ નિર્ણયની જાહેરાત કરતા દશકિય કવાયતને "ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ કવાયત" ગણાવી હતી. કોવિડ-૧૯ રોગચાળાને કારણે ૨૦૨૧નો રાઉન્ડ મુલતવી રહ્યા બાદ, સરકારે હવે પુષ્ટિ આપી છે કે આગામી વસ્તી ગણતરી ૨૦૨૭માં યોજાશે, જેની સંદર્ભ તારીખ ૧ માર્ચ, ૨૦૨૭, ૦૦:૦૦ કલાક નક્કી કરવામાં આવી છે.

ડિજિટલ ક્રાંતિ: વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં

આગામી વસ્તી ગણતરી ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે. ડેટા સંગ્રહ માટે એન્ડ્રોઇડ અને iOS બંને પર મોબાઇલ એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, અને નવા વિકસિત વસ્તી ગણતરી વ્યવસ્થાપન અને દેખરેખ સિસ્ટમ (CMMS) પોર્ટલ દ્વારા વાસ્તવિક સમયમાં દેખરેખ રાખવામાં આવશે. આ કવાયત બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે:

·         તબક્કો I (ઘરની યાદી અને ઘર ગણતરી): એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી, રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકારોની અનુકૂળતા મુજબ ૩૦ દિવસના સમયગાળામાં.

·         તબક્કો II (વસ્તી ગણતરી): ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ માં યોજાશે, જોકે બરફથી ઢંકાયેલા પ્રદેશો જેમ કે લદ્દાખ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં તે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં થશે.

આ કવાયત વસ્તી, રહેઠાણ, સુવિધાઓ, શિક્ષણ, આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને સ્થળાંતર જેવા વિષયો પર ગ્રામ્ય, શહેર અને વોર્ડ સ્તરનો ડેટા પ્રદાન કરશે.

જાતિ ગણતરી અને રોજગાર સર્જન

રાજકીય બાબતોની કેબિનેટ સમિતિએ ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરીમાં જાતિ ગણતરી (Caste Census) નો સમાવેશ કરવાની મંજૂરી આપી છે, જે સ્વતંત્ર ભારતની દશક વસ્તી ગણતરીમાં આવી પ્રથમ કવાયત છે. આ જાતિ ડેટા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે કેપ્ચર કરવામાં આવશે.

આ વિશાળ કવાયતમાં જિલ્લા અને રાજ્ય સ્તરે ગણતરીકારો, સુપરવાઇઝર અને માસ્ટર ટ્રેનર્સ સહિત અંદાજે ૩૦ લાખ ક્ષેત્ર કાર્યકર્તાઓ સામેલ થશે. મોટાભાગના ગણતરીકારો સરકારી શાળાના શિક્ષકો હશે. સરકારે આ કવાયત દ્વારા ૧.૦૨ કરોડ માનવ-દિવસની રોજગારીનું સર્જન થવાની અને ક્ષમતા નિર્માણમાં વધારો થવાની ધારણા વ્યક્ત કરી છે.