નવી દિલ્‍હી,તા.૧૫: આબોહવા પરિવર્તનનો ખતરો પહેલા કરતાં વધુ વધ્‍યો છે. આને ધ્‍યાનમાં રાખીને, ભારતે પોતાને બચાવવા માટે મોટા પાયે તૈયારી કરવી પડશે. એક નવા અહેવાલ મુજબ, જો વૈશ્વિક તાપમાનમાં ૨ઓઘ્‍ નો વધારો થાય છે, તો ભારત અને ગ્રેટર ચીનને ૨૦૫૦ સુધીમાં આબોહવા સંરક્ષણ પર વાર્ષિક ૨૦૦ બિલિયન (આશરે રૂ.૧૮.૬ લાખ કરોડ) થી વધુ ખર્ચ કરવા પડશે. હાલમાં, ભારત ફક્‍ત ૧૫ બિલિયન (આશરે રૂ.૧.૩ લાખ કરોડ) ખર્ચ કરે છે, જે જરૂરિયાતના માત્ર ૧૩% છે. આનો અર્થ એ થયો કે દેશની મોટાભાગની વસ્‍તી હજુ પણ ગરમી, પૂર અને દુષ્‍કાળ જેવી આફતોથી સુરક્ષિત નથી. આ માટે દરિયાકાંઠાના રક્ષણ અને સુધારેલા ઠંડક જેવા તાત્‍કાલિક ફેરફારોની જરૂર છે.

મેકકિન્‍સે ગ્‍લોબલ ઇન્‍સ્‍ટિટ્‍યૂટનો અહેવાલ, એડવાન્‍સિંગ એડેપ્‍ટેશન મેપિંગ કોસ્‍ટ્‍સ ફ્રોમ કૂલિંગ ટુ કોસ્‍ટલ ડિફેન્‍સ, ગરમી, પૂર, દુષ્‍કાળ અને જંગલી આગ જેવા આબોહવા સંબંધિત જોખમોને પહોંચી વળવા માટે જરૂરી ખર્ચનું વિગતવાર મૂલ્‍યાંકન પૂરું પાડે છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વિશ્વભરમાં ૪.૧ અબજ લોકો આબોહવા જોખમોનો સામનો કરે છે. જો કે, વિકસિત દેશો દ્વારા ફક્‍ત ૧.૨ અબજ લોકો જ સુરક્ષિત છે. ભારત સૌથી વધુ નાણાકીય બોજ સહન કરતા દેશોમાંનો એક છે.

ભારત હાલમાં કેટલો

ખર્ચ કરી રહ્યું છે?

અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારત હાલમાં ભારે હવામાન સંરક્ષણ પર વાર્ષિક આશરે $૧૫ અબજ ખર્ચ કરે છે. જો કે, આ રકમ ઓછામાં ઓછા ચાર જોખમોમાંથી એકનો સામનો કરી રહેલા લોકોને બચાવવા માટે જરૂરી ખર્ચના માત્ર ૧૩% છે. ભારતની મોટાભાગની વસ્‍તી આ જોખમો માટે સંવેદનશીલ વિસ્‍તારોમાં રહે છે. અહેવાલમાં ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે કે જો ઓછી આવક ધરાવતા દેશો ૨ઓઘ્‍ તાપમાન સામે તેમના વર્તમાન રક્ષણાત્‍મક પગલાં જાળવી રાખે છે, તો પણ તેઓ તેમની વસ્‍તીને અસરકારક રીતે સુરક્ષિત રાખવા માટે જરૂરી ખર્ચના માત્ર ૧૫% જ આવરી શકશે.

ભારતનો ઉચ્‍ચ આબોહવા અનુકૂલન ખર્ચ મુખ્‍યત્‍વે જોખમોના સંપર્કમાં રહેલા લોકોની મોટી સંખ્‍યાને કારણે છે. અહેવાલ મુજબ, અન્‍ય પ્રદેશોની તુલનામાં ભારતમાં ઉચ્‍ચ કુલ રકમ મોટાભાગે જોખમોના સંપર્કમાં રહેલી મોટી વસ્‍તીને કારણે છે. છતાં, ભારતમાં પ્રતિ વ્‍યક્‍તિ $૧૨૫ પણ તેના ૨૦૨૫ના કેન્‍દ્રીય બજેટમાં ફાળવવામાં આવેલા પ્રતિ વ્‍યક્‍તિ ખર્ચના ત્રીજા ભાગ કરતાં વધુનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે.

ખર્ચ કોણ સહન કરશે?

આ અનુકૂલન ખર્ચના અડધાથી વધુ ખર્ચ ખાનગી વ્‍યક્‍તિઓ અને કંપનીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવશે. તેઓ એર કન્‍ડીશનીંગ, પૂર શમન અને પાક છાંયડો જેવા પ્રોજેક્‍ટ્‍સમાં રોકાણ કરશે. સરકારી રોકાણો, જેમ કે દરિયાઈ પાળા અને પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલીઓ, લગભગ ૩૦% હશે. બાકીના ૨૦% સિંચાઈ પ્રણાલીઓ જેવી સંકલિત પહેલ પર ખર્ચવામાં આવશે.

આબોહવા અનુકૂલન એટલે આપણા સમાજ અને અર્થતંત્રને બદલાતી આબોહવા અનુસાર અનુકૂલન કરવું. ઉદાહરણ તરીકે, ગરમીનો સામનો કરવા માટે વધુ એર કંડિશનર લગાવવા અથવા પૂરથી બચવા માટે ઘરો ઉભા કરવા. આ અહેવાલ દર્શાવે છે કે જો આપણે હમણાં તૈયારી નહીં કરીએ, તો ભવિષ્‍યમાં આપણને નોંધપાત્ર ખર્ચનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ ફક્‍ત સરકારની જવાબદારી નથી; દરેક વ્‍યક્‍તિ અને દરેક કંપનીએ યોગદાન આપવું જોઈએ.