નવી દિલ્હી: મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ (MGNREGA) ને સમાપ્ત કરવા માટે લાવવામાં આવેલા 'વિકસિત ભારત - ગેરંટી ફોર રોજગાર ઔર આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ) (VB – G RAM G)' બિલ, ૨૦૨૫ પર સંસદમાં જોરદાર ચર્ચા ચાલી રહી છે, જે દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધીએ કડક શબ્દોમાં વિરોધ નોંધાવ્યો છે.
પ્રિયંકા ગાંધીએ બિલને 'જનવિરોધી' ગણાવતા કહ્યું કે આનાથી રોજગારના કાયદાકીય અધિકારને નબળો પાડવામાં આવી રહ્યો છે. "સનક, મહત્વાકાંક્ષા અને પૂર્વગ્રહ પર કાયદો ન હોવો જોઈએ"
પ્રિયંકા ગાંધીએ યોજનાઓનું નામ બદલવાની સરકારની 'સનક' અને 'જૂનુન' પર સવાલ ઉઠાવ્યો: "દર યોજનાનું નામ બદલવાની જે સનક છે, તે સમજમાં આવતી નથી. જ્યારે પણ આવું કરવામાં આવે છે, ત્યારે સરકારે પૈસા ખર્ચવા પડે છે." તેમણે માંગ કરી કે આ વિધેયક પાછું ખેંચી લેવું જોઈએ અને તેને સ્થાયી સમિતિ પાસે મોકલવો જોઈએ. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે, "કોઈ પણ વિધેયક કોઈની અંગત મહત્વાકાંક્ષા, સનક અને પૂર્વગ્રહોના આધારે ન તો રજૂ થવો જોઈએ અને ન તો પાસ થવો જોઈએ."
બંધારણ અને પંચાયતી રાજની ભાવના વિરુદ્ધ: પ્રિયંકા ગાંધીએ નવા બિલના મૂળભૂત ઉદ્દેશ્ય પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા: રોજગારનો અધિકાર નબળો: તેમણે દાવો કર્યો કે MGNREGA હેઠળ માંગ આધારિત રોજગાર આપવો ફરજિયાત હતો, જેની ગેરંટી આ નવા બિલમાં નબળી પડી રહી છે.
કેન્દ્રીકરણ: તેમણે કહ્યું કે આ બિલ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારનું નિયંત્રણ વધારવામાં આવી રહ્યું છે અને ગ્રામસભાઓના અધિકારોને અવગણવામાં આવી રહ્યા છે, જે સંવિધાનના ૭૩મા સંશોધન અને પંચાયતી રાજની ભાવના વિરુદ્ધ છે.
રાજ્યો પર નાણાકીય બોજ: સૌથી મોટો વિવાદ ફંડિંગના ફેરફાર પર થયો છે. પ્રિયંકા ગાંધીએ આરોપ લગાવ્યો કે સરકારે રાજ્યો પર આર્થિક બોજ વધાર્યો છે:
જવાબદારીમાં ઘટાડો: અગાઉ મનરેગામાં ૯૦% અનુદાન કેન્દ્ર સરકાર તરફથી આવતું હતું.
નવો બોજ: નવા બિલમાં એવી જોગવાઈ છે કે મોટાભાગનું અનુદાન (૬૦ ટકા) રાજ્યો તરફથી આવશે. તેમણે કહ્યું, "આનાથી રાજ્યોની અર્થવ્યવસ્થા પર ઘણો ભાર પડશે." પ્રિયંકા ગાંધીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે MGNREGA કાયદો છેલ્લા વીસ વર્ષોથી ગ્રામીણ ભારતને રોજગાર આપીને ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવામાં સક્ષમ રહ્યો છે, અને તેને બદલવાના આ પ્રયાસો ગરીબોને નુકસાન પહોંચાડશે.