નવી દિલ્હી, તા. ૧૬ : સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સ્પેશિયલ ઇલેક્ટોરલ રોલ રિવિઝન (SIR) એટલે કે મતદાર યાદીના ખાસ પુનરાવર્તન સામેની અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન રાજકીય અને કાયદાકીય માહોલ ગરમાયો હતો. વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે બિહાર સહિત અનેક રાજ્યોમાં ચાલી રહેલી આ પ્રક્રિયાને "ખૂબ જ ગંભીર મુદ્દો" ગણાવીને કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી કે મતદારોને મોકલવામાં આવેલી નોટિસો કેન્દ્રીય રીતે જારી કરવામાં આવી હતી, જેણે સમગ્ર પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષતા પર સવાલો ઉભા કર્યા છે.

CJIનો કડક સૂર: અખબારી અહેવાલો પર નહીં થાય નિર્ણય

પ્રશાંત ભૂષણની દલીલના જવાબમાં, મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંતે તાત્કાલિક કડક વલણ અપનાવ્યું. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે કોર્ટ માત્ર અખબારના અહેવાલોના આધારે બંધારણીય પ્રક્રિયાનો નિર્ણય કરી શકતી નથી. CJI એ ટિપ્પણી કરી કે પત્રકારોના પોતાના સ્ત્રોત હોય છે, અને સમાચાર ક્યારેક સંપૂર્ણપણે સચોટ તો ક્યારેક આંશિક રીતે ખોટા હોઈ શકે છે.

પ્રશાંત ભૂષણે દાવો કર્યો કે એક જવાબદાર રાજકીય નેતાએ તેમને જાણ કરી કે બિહારમાં ERO (ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી) ના ડિજિટલ હસ્તાક્ષરવાળી કેન્દ્રીયકૃત નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે, જે દર્શાવે છે કે પ્રક્રિયા અન્ય સ્થળેથી નિયંત્રિત થઈ રહી છે. ભૂષણના મતે, લાખો નોટિસ કેન્દ્રીય સ્થાન પરથી જારી થવી ગંભીર બંધારણીય પ્રશ્નો ઊભા કરે છે, તેથી ચૂંટણી પંચ (EC) પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગવી જોઈએ.

ચૂંટણી પંચને સોગંદનામું દાખલ કરવાનો આદેશ

ચૂંટણી પંચનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ રાકેશ દ્વિવેદીએ દલીલ કરી કે ચકાસણી વિના અખબારી અહેવાલો રજૂ કરવા યોગ્ય નથી. કોર્ટે અંતે ચૂંટણી પંચને આગામી સુનાવણીમાં સોગંદનામું (Affidavit) દાખલ કરવા આદેશ આપ્યો છે, જેથી આ હકીકતોની ચકાસણી કરીને યોગ્ય જવાબ આપી શકાય. CJI એ EC ને ફક્ત એક ઝાંખી (Overview) તરીકે પોતાનું સ્થાન રજૂ કરવા કહ્યું.

SIR શા માટે વિવાદાસ્પદ છે?

SIR (સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન) એક પ્રક્રિયા છે જેનો હેતુ મતદાર યાદીમાંથી અયોગ્ય નામો દૂર કરવા અને લાયક મતદારોનો સમાવેશ કરવાનો છે. જોકે, અરજદારોનો આરોપ છે કે આ પ્રક્રિયા ઘણા રાજ્યોમાં ચૂંટણીલક્ષી સમુદાયો ને અપ્રમાણસર રીતે અસર કરી રહી છે. તમિલનાડુ અને આસામ સંબંધિત દલીલોમાં વરિષ્ઠ વકીલ આદિત્ય સોંધીએ ઉદાહરણ આપ્યું કે SIR પ્રક્રિયાથી આદિવાસી અને સ્થળાંતરિત સમુદાયોના નામો દૂર થવાનું જોખમ રહેલું છે, જે બંધારણની કલમ ૧૪નું ઉલ્લંઘન હોઈ શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ હવે આ તમામ ગંભીર કાનૂની અને બંધારણીય પ્રશ્નો પર ચૂંટણી પંચના સોગંદનામાની રાહ જોઈ રહી છે.