નવી દિલ્હી, તા.17: આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણે માત્ર એક ક્લિક પર ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ કે ઘરવખરી મંગાવી લઈએ છીએ, પરંતુ તે સામાન આપણા સુધી પહોંચાડનારા ડિલિવરી બોય્ઝની હાલત શું છે? આ મુદ્દો હવે દેશની સંસદમાં ગાજ્યો છે. સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાએ ગિગ ઇકોનોમી (Gig Economy) પર ચર્ચા દરમિયાન આ કામદારોની સામાજિક સુરક્ષા, કામના કલાકો અને મળતા નજીવા મહેનતાણા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે.

એક પેકેટ દીઠ કેટલી થાય છે કમાણી?

સામાન્ય રીતે આપણને પ્રશ્ન થતો હોય છે કે સ્વિગી, ઝોમેટો, ઝેપ્ટો કે એમેઝોન જેવા પ્લેટફોર્મ પર કામ કરતા યુવાનો કેટલું કમાતા હશે? ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો અને હબ ઇન્ચાર્જ અભિષેક મિશ્રાના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણી મોટી કંપનીઓ ડિલિવરી બોયને "વિશ માસ્ટર્સ" તરીકે સંબોધે છે. સરેરાશ રીતે, એક ડિલિવરી બોયને પ્રતિ પેકેટ ₹12.50 ચૂકવવામાં આવે છે. જો તેમનું પરફોર્મન્સ સારું હોય અને તેઓ 90% થી વધુ ડિલિવરી ટાર્ગેટ પૂરો કરે, તો તેમને પેકેટ દીઠ ₹1 નું વધારાનું પ્રોત્સાહન (Incentive) મળે છે.

મહિને 35,000 સુધીની કમાણી, પણ શરતો લાગુ

જો કોઈ ડિલિવરી બોય પાસે 1-2 વર્ષનો અનુભવ હોય, તો તે દિવસમાં 80 થી 90 પેકેટની ડિલિવરી આરામથી કરી શકે છે. આ હિસાબે તેઓ રોજના ₹1,100 થી ₹1,300 સુધી કમાઈ શકે છે. અનુભવી જવાનો તો મહિનાના ₹35,000 સુધીની કમાણી કરી લે છે. જોકે, આ આંકડો આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ તેની પાછળ એક મોટો પડકાર પણ છે.

પેટ્રોલ અને વાહનનો ખર્ચ કોનો?

સંસદમાં ચર્ચાનો મુખ્ય વિષય એ હતો કે આ ડિલિવરી બોય્ઝને કંપની તરફથી વાહન કે પેટ્રોલનો ખર્ચ મળતો નથી. તેમણે પોતાની કમાણીમાંથી જ ઈંધણનો ખર્ચ અને વાહનનું મેન્ટેનન્સ કરવાનું હોય છે. જો ડિલિવરી શહેરની બહારના વિસ્તારોમાં કરવાની હોય (Outstation), તો રેટ વધીને ₹18 પ્રતિ પેકેટ સુધી જાય છે, પરંતુ તેના માટે પણ ચોક્કસ મર્યાદાઓ હોય છે.

રજા અને સામાજિક સુરક્ષાની સ્થિતિ

ગ્રાહકોને દરરોજ સર્વિસ જોઈતી હોવાથી ડિલિવરી બોય્ઝ માટે કોઈ નિશ્ચિત સાપ્તાહિક રજા હોતી નથી. તેમણે પરસ્પર સમજૂતીથી રજાઓ મેનેજ કરવી પડે છે. વીમાની સુવિધા ઘણી કંપનીઓ આપે છે, પરંતુ રાઘવ ચઢ્ઢાએ માંગ કરી છે કે આ ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લાખો યુવાનો માટે સરકારે નક્કર સામાજિક સુરક્ષા કાયદો બનાવવો જોઈએ, જેથી તેમનું શોષણ અટકે.