નવી દિલ્હી : ભારતની વિદેશ બાબતોની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ બાંગ્લાદેશમાં સર્જાયેલી વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સમિતિએ ચેતવણી આપી છે કે ૧૯૭૧ના યુદ્ધ પછી ભારત માટે આ સૌથી મોટો વ્યૂહાત્મક (Strategic) પડકાર છે. શશી થરૂરની અધ્યક્ષતાવાળી આ પેનલે જણાવ્યું છે કે બાંગ્લાદેશમાં જે પરિવર્તનો આવી રહ્યા છે તે માત્ર તાત્કાલિક નહીં, પરંતુ ઊંડા અને લાંબા ગાળાના છે, જે ભારતની સુરક્ષા ગણતરીઓને બદલી શકે છે.

ચીન અને પાકિસ્તાનનો વધતો હસ્તક્ષેપ

રિપોર્ટમાં સૌથી મોટો ભય ચીન અને પાકિસ્તાનના વધતા પ્રભાવનો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. ઢાકામાં મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકાર આવ્યા પછી ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સંબંધો તણાવપૂર્ણ બન્યા છે. આ સ્થિતિનો લાભ લઈને ચીન અને પાકિસ્તાન બાંગ્લાદેશમાં પોતાના પગપેસારો મજબૂત કરી રહ્યા છે, જે ભારતના પરંપરાગત પ્રભાવને ઘટાડી શકે છે.

આવામી લીગનું નબળું પડવું અને ઇસ્લામિક દળોનું પુનરુત્થાન

સમિતિએ નોંધ્યું છે કે શેખ હસીનાની આગેવાની હેઠળની આવામી લીગનું રાજકીય વર્ચસ્વ ઘટવાને કારણે બાંગ્લાદેશમાં એક શૂન્યાવકાશ સર્જાયો છે. આ જગ્યાનો ઉપયોગ હવે કટ્ટરપંથી ઇસ્લામિક જૂથો અને યુવા રાષ્ટ્રવાદીઓ કરી રહ્યા છે. પેનલે ચેતવણી આપી છે કે ઇસ્લામિક જૂથોનું પુનરાગમન માત્ર બાંગ્લાદેશ માટે જ નહીં, પણ સમગ્ર પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને ભારતની આંતરિક સુરક્ષા માટે અસ્થિરતા પેદા કરી શકે છે.

શું ભારતની ગુપ્તચર એજન્સીઓ નિષ્ફળ રહી?

સમિતિએ સરકારને અણીયારો પ્રશ્ન પૂછ્યો છે કે ભારતીય અધિકારીઓ બાંગ્લાદેશમાં આટલી મોટી રાજકીય કટોકટીનો અંદાજ કેમ ન લગાવી શક્યા? જ્યારે મીડિયા અને અન્ય સંકેતો પહેલેથી જ ચેતવણી આપી રહ્યા હતા, ત્યારે ભારત ક્યાં ચૂક્યું તે અંગે સવાલો ઉઠ્યા છે. જવાબમાં વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે તેઓ બાંગ્લાદેશની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે અને વચગાળાની સરકાર સાથે સંપર્કમાં છે જેથી દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નુકસાન ન પહોંચે.

લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક કસોટી

પેનલે તારણ કાઢ્યું છે કે આ કોઈ અસ્થાયી સંકટ નથી પરંતુ ભારત માટે એક મોટી કસોટી છે. ભારતની ‘પડોશી પ્રથમ’ (Neighborhood First) નીતિ સામે હવે મોટું જોખમ છે. બાંગ્લાદેશના બદલાતા જોડાણો અને આંતરિક માળખાકીય ફેરફારોને કારણે ભારતે તેની વિદેશ નીતિમાં વહેલી તકે સુધારા કરવા પડશે.