નવી દિલ્હી: ભારત હવે પોતાની ભૌગોલિક સીમાઓથી આગળ વધીને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રભાવ જમાવવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સંરક્ષણ અને આર્થિક ક્ષેત્રે ભારતની બદલાતી રણનીતિમાં દેશના મોટા ઉદ્યોગપતિઓ અને કોર્પોરેટ ગૃહો મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. પેસિફિક મહાસાગરમાં ભારતની પકડ મજબૂત કરવા માટે અદાણી જૂથના બંદરો અને દેશમાં ડિજિટલ ક્રાંતિ માટે અંબાણીના જિયો નેટવર્કનો ઉપયોગ એક રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ તરીકે કરવામાં આવી રહ્યો હોવાનું વિશ્લેષણ સૂચવે છે.

વર્તમાન સમયમાં ભારતની વિદેશ નીતિ અને સંરક્ષણ રણનીતિમાં આમૂલ પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. પૃથ્વી પરના પાંચ મહાસાગરોમાં સૌથી વિશાળ અને ઊંડા ગણાતા પેસિફિક મહાસાગરમાં ભારતે પોતાની હાજરી નોંધપાત્ર રીતે વધારી છે. ઉત્તરે આર્કટિકથી લઈને દક્ષિણે સધર્ન ઓશન સુધી ફેલાયેલા આ વિસ્તારમાં એશિયા અને અમેરિકા જેવા ખંડો જોડાયેલા છે. ભારતીય નૌકાદળ અને વ્યાપારી જહાજોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારતે સેશેલ્સ, ફીજી અને પાપુઆ ન્યુ ગિની જેવા નાના દેશો સાથે વ્યૂહાત્મક સંબંધો બાંધ્યા છે, જે ભારતના 'લિસનિંગ પોસ્ટ' તરીકે કામ કરે છે.

ભારતીય નૌકાદળ હવે માત્ર કિનારાની સુરક્ષા પૂરતું સીમિત ન રહેતા, ખુલ્લા સમુદ્રમાં પણ પોતાની તાકાત બતાવી રહ્યું છે. જોકે, નૌકાદળને લાંબા અંતરની મુસાફરી માટે મધદરિયે ઈંધણ પુરવઠા અને સમારકામ માટે ચોક્કસ બંદરોની જરૂર પડે છે. સરકારી ધોરણે વિદેશમાં દરેક જગ્યાએ સુવિધાઓ ખરીદવી શક્ય નથી હોતી. આથી, શિપિંગ ક્ષેત્રના મુખ્ય ખેલાડી ગણાતા અદાણી જૂથ દ્વારા સુએઝ કેનાલથી લઈને ઓસ્ટ્રેલિયાના પશ્ચિમ કિનારા સુધીના માર્ગ પર બંદરો વિકસાવવામાં આવ્યા છે. આ બંદરો ભારતીય નૌકાદળ માટે વ્યૂહાત્મક રીતે 'પાર્કિંગ' અને લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ પૂરો પાડવા માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ રહ્યા છે.

બીજી તરફ, આર્થિક મોરચે પણ ભારત સરકારે ઉદ્યોગપતિઓને ગુનેગાર ગણવાને બદલે રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ તરીકે ઉપયોગ કરવાની નીતિ અપનાવી છે. અમેરિકા જેવી મહાસત્તાઓ જેમ ગુગલ અને માઈક્રોસોફ્ટ જેવી કંપનીઓનો ઉપયોગ પોતાના ડેટા અને સર્વેલન્સ માટે કરે છે, તેમ ભારતે પણ આર્થિક સુધારા માટે કોર્પોરેટ જગતની મદદ લીધી છે. ભારતમાં કાળા નાણાં પર અંકુશ લાવવા અને વધુમાં વધુ લોકોને ટેક્સના દાયરામાં લાવવા માટે ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ એટલે કે 'યુપીઆઈ' લાવવામાં આવી.

જોકે, ડિજિટલ ક્રાંતિ માટે સસ્તું ઈન્ટરનેટ અનિવાર્ય હતું. તે સમયે ઈન્ટરનેટ ડેટા ખૂબ મોંઘો હતો, જે સામાન્ય માણસની પહોંચ બહાર હતો. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે રિલાયન્સ જિયો મેદાનમાં આવ્યું અને ખૂબ જ સસ્તા દરે ડેટા ઉપલબ્ધ કરાવ્યો. 

જ્યારે ઈન્ટરનેટ સેવા સ્થિર થઈ ગઈ, ત્યારે સરકારે નોટબંધી જેવો કડક નિર્ણય લીધો, જેનાથી કાળા બજાર અને રોકડ આધારિત અર્થતંત્રને મોટો ફટકો પડ્યો. આમ, ભારતની આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષામાં કોર્પોરેટ જગતનો આડકતરો પણ મહત્વપૂર્ણ ફાળો રહ્યો છે.