ડેટોન (નેવાડા): વિશ્વમાં ચલણ તરીકે સોનું, ચાંદી, કાગળની નોટો કે ડિજિટલ કરન્સી વિશે તો આપણે સાંભળ્યું છે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ખાવાના લોટનો ઉપયોગ પૈસા તરીકે થઈ શકે? અમેરિકાના નેવાડા રાજ્યની સરહદોની વચ્ચે સ્થિત એક નાનકડા 'માઇક્રોનેશન' (સૂક્ષ્મ રાષ્ટ્ર) એ આ અશક્ય વાતને સત્ય સાબિત કરી છે. આ દેશનું નામ છે 'રિપબ્લિક ઓફ મોલોસિયા'. અહીં વ્યવહાર માટે અમેરિકન ડોલર નહીં, પરંતુ એક ખાસ ચલણ ચાલે છે જેનું મૂલ્ય બિસ્કીટ અથવા કૂકીઝ બનાવવાના લોટ (Cookie Dough) સાથે જોડાયેલું છે. આ સાંભળવામાં કોઈ કાલ્પનિક વાર્તા જેવું લાગે છે, પરંતુ મોલોસિયાના નાગરિકો માટે આ તેમની વાસ્તવિકતા છે.

મોલોસિયાની સ્થાપના પાછળની કહાની પણ તેના ચલણ જેટલી જ રસપ્રદ છે. આ સૂક્ષ્મ રાષ્ટ્રની સ્થાપના રાષ્ટ્રપતિ કેવિન બાઘ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. જે શરૂઆતમાં માત્ર એક રમત કે વ્યક્તિગત કલ્પના તરીકે શરૂ થયું હતું, તે આજે એક સુવ્યવસ્થિત નાના દેશમાં ફેરવાઈ ગયું છે. જોકે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સરકાર કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા તેને સત્તાવાર માન્યતા મળી નથી, તેમ છતાં મોલોસિયા પાસે પોતાનો રાષ્ટ્રધ્વજ, રાષ્ટ્રગીત, સત્તાવાર ભાષા અને પોતાનો અલગ ટાઇમ ઝોન પણ છે. રાષ્ટ્રપતિ બાઘ અને તેમની પત્ની ફર્સ્ટ લેડી એડ્રિએન બાઘ આ દેશનું સંચાલન કરે છે અને અહીં આવતા પ્રવાસીઓને પાસપોર્ટ સ્ટેમ્પ પણ કરી આપે છે.

આ દેશના અનોખા ચલણનું નામ 'વેલોરા' (Valora) છે. વેલોરાની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે તેની કિંમત સોનાના ભાવ પર નહીં, પરંતુ કૂકીઝ બનાવવાના લોટના પેકેટ પર આધારિત છે. એક વેલોરાની કિંમત બરાબર કૂકીઝના લોટનો ચોક્કસ જથ્થો માનવામાં આવે છે. આ આર્થિક પ્રણાલી વિશ્વભરના અર્થશાસ્ત્રીઓ અને પ્રવાસીઓ માટે કુતૂહલનો વિષય બની છે. મોલોસિયામાં સિક્કા અને નોટો પર પણ રાષ્ટ્રપતિ બાઘના ચિત્રો અને કૂકીઝના પ્રતીકો જોવા મળે છે, જે આ માઇક્રોનેશનને વિશ્વના અન્ય દેશોથી બિલકુલ અલગ અને મનોરંજક બનાવે છે.

માત્ર ચલણ જ નહીં, મોલોસિયામાં અન્ય પણ ઘણા વિચિત્ર નિયમો છે. અહીં ડુંગળી રાખવી કે ખાવી એ ગુનો માનવામાં આવે છે, અને આયાત કરવામાં આવતી ઘણી સામાન્ય ચીજવસ્તુઓ પર પણ પ્રતિબંધ છે. દર વર્ષે દુનિયાભરમાંથી સેંકડો પ્રવાસીઓ આ અનોખા દેશની મુલાકાત લેવા આવે છે અને અહીંના 'વેલોરા' ચલણ સાથે ખરીદી કરવાનો રોમાંચ અનુભવે છે. રાષ્ટ્રપતિ કેવિન બાઘ પોતે મુલાકાતીઓનું સ્વાગત કરે છે અને તેમને આ 1.3 એકરના નાનકડા રાષ્ટ્રની સફર કરાવે છે. આ દેશ એ વાતનું ઉદાહરણ છે કે કલ્પનાશક્તિ દ્વારા કેવી રીતે એક અલગ અને અનોખી દુનિયા બનાવી શકાય છે.