નવી દિલ્‍હી,તા.૨૩: વિશ્વ આરોગ્‍ય સંગઠન (WHO) અને આયુષ મંત્રાલયે ભારતની પરંપરાગત તબીબી પ્રણાલીઓને વૈશ્વિક આરોગ્‍ય પ્રણાલીમાં એકીકૃત કરવા માટે એક મોટી પહેલ કરી છે. ૨૦-૨૧ ડિસેમ્‍બરના રોજ રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્‍હીમાં એક મહત્‍વપૂર્ણ બે દિવસીય તકનીકી બેઠક યોજાઈ હતી. તેનો ઉદ્દેશ્‍ય આયુર્વેદ, સિદ્ધ અને યુનાની (ASU) જેવી પરંપરાગત તબીબી પ્રણાલીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય આરોગ્‍ય ધોરણો સાથે એકીકૃત કરવાનો છે. આ બેઠક ૨૪ મે, ૨૦૨૫ ના રોજ ષ્‍ણ્‍બ્‍ અને આયુષ મંત્રાલય વચ્‍ચે હસ્‍તાક્ષર કરાયેલા સીમાચિﾎરૂપ સમજૂતી કરાર (MoU) હેઠળ આયોજિત કરવામાં આવી હતી. આ કરાર અનુસાર, WHO ઇન્‍ટરનેશનલ ક્‍લાસિફિકેશન ઓફ હેલ્‍થ ઇન્‍ટરવેન્‍શન (ICHI) માં પરંપરાગત દવા માટે એક અલગ અને સમર્પિત મોડ્‍યુલ વિકસાવવામાં આવશે. આ ભારતીય આયુષ પ્રણાલીઓને વૈશ્વિક માન્‍યતા અને વૈજ્ઞાનિક પાયો પ્રદાન કરશે.

આ પહેલ પ્રધાનમંત્રી  મોદીના વિઝનને અનુરૂપ આગળ ધપાવવામાં આવી રહી છે. પ્રધાનમંત્રીએ અગાઉ જણાવ્‍યું હતું કે વૈજ્ઞાનિક અને પ્રમાણિત રીતે આયુષ પ્રણાલીઓને અપનાવવાથી તે વિશ્વભરના લોકો માટે સુલભ બનશે. આનાથી ભારતની પરંપરાગત દવાને વૈશ્વિક માન્‍યતા મળશે. આ બેઠકની અધ્‍યક્ષતા આયુષ મંત્રાલયના સંયુક્‍ત સચિવ કવિતા ગર્ગે કરી હતી. તેમના નેતૃત્‍વ હેઠળ, આયુર્વેદ, સિદ્ધ અને યુનાની દવા સંબંધિત રાષ્ટ્રીય સ્‍તરના આરોગ્‍ય હસ્‍તક્ષેપ કોડ પર ચર્ચાઓ થઈ હતી. CCRAS, CCRS અને CCRUM જેવી અગ્રણી સંશોધન સંસ્‍થાઓના ડિરેક્‍ટર જનરલ સહિત અનેક નિષ્‍ણાતોએ તેમના મંતવ્‍યો શેર કર્યા.

આ બેઠકમાં તમામ છ WHO પ્રદેશો - આફ્રિકા, અમેરિકા, પૂર્વીય ભૂમધ્‍ય, યુરોપ, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા અને પﾍમિ પેસિફિકના પ્રતિનિધિઓએ હાજરી આપી હતી. ભારત, ભૂતાન, બ્રાઝિલ, ઈરાન, મલેશિયા, નેપાળ, મોરેશિયસ, દક્ષિણ આફ્રિકા, શ્રીલંકા, ફિલિપાઇન્‍સ, યુકે અને યુએસ સહિતના દેશોના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. આ પહેલનો મુખ્‍ય ઉદ્દેશ્‍ય પરંપરાગત તબીબી સારવાર માટે એક સમાન કોડિગ સિસ્‍ટમ બનાવવાનો છે. આનાથી વિવિધ દેશોમાં પરંપરાગત દવાનું સચોટ દસ્‍તાવેજીકરણ શક્‍ય બનશે, તેની અસરકારકતા સમજાશે અને સંશોધન અને નીતિ વિકાસને જાણ કરવામાં આવશે.

આરોગ્‍ય નિષ્‍ણાતો માને છે કે આ પહેલ આધુનિક આરોગ્‍ય પ્રણાલીઓ સાથે પરંપરાગત દવાના સંકલનને સરળ બનાવશે અને સલામત, પુરાવા-આધારિત અને સમાવિષ્ટ આરોગ્‍યસંભાળને પ્રોત્‍સાહન આપશે. ટેકનિકલ સત્રોની અધ્‍યક્ષતા આયુષ મંત્રાલયના સંયુક્‍ત સચિવ કવિતા ગર્ગ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેમણે આયુર્વેદ, સિદ્ધ અને યુનાની દવા માટે રાષ્ટ્રીય આરોગ્‍ય હસ્‍તક્ષેપ સંહિતા વિકસાવવામાં ભારતીય ટીમનું નેતૃત્‍વ કર્યું હતું. તેમના નેતૃત્‍વ હેઠળ, નિષ્‍ણાતોની એક પ્રતિષ્ઠિત ટીમે આ પહેલમાં યોગદાન આપ્‍યું, જેમાં પ્રો. રવિનારાયણ આચાર્ય (ડિરેક્‍ટર જનરલ, CCRAS), પ્રો. એન.જે. મુથુકુમાર (ડિરેક્‍ટર જનરલ, CCRS) અને ડો. ઝહીર અહેમદ (ડિરેક્‍ટર જનરલ, CCRUM)નો સમાવેશ થાય છે.

નિષ્‍ણાતોના મતે, WHO અને આયુષ મંત્રાલય દ્વારા આ પહેલને વૈશ્વિક મંચ પર ભારતીય પરંપરાગત દવા સ્‍થાપિત કરવા તરફ એક ઐતિહાસિક અને દૂરગામી પગલું માનવામાં આવે છે. આ બેઠકમાં FRO, AMRO, EMRO, EURO, SEARO અને WPRO સહિત તમામ છ WHO પ્રદેશોમાંથી વ્‍યાપક ભાગીદારી જોવા મળી, જે પરંપરાગત દવા પર વ્‍યાપક વૈશ્વિક પરિપ્રેક્ષ્ય સુનિﾍતિ કરે છે. જીનીવામાં WHO મુખ્‍યાલયના મુખ્‍ય પ્રતિનિધિઓ, જેમ કે રોબર્ટ જેકબ, નેનાદ કોસ્‍તાનજેક, સ્‍ટીફન એસ્‍પિનોસા અને ડો. પ્રદીપ દુઆએ વર્ગીકરણ ચર્ચાઓનું નેતૃત્‍વ કર્યું.

તેમની સાથે જામનગરમાં WHO ગ્‍લોબલ ટ્રેડિશનલ મેડિસિન સેન્‍ટર (GTMC) ના ડો. ગીતા કૃષ્‍ણન અને દિલ્‍હીમાં WHO SEARO ઓફિસના ડો. પવન કુમાર ગોડટાવર જોડાયા હતા. ભૂટાન, બ્રાઝિલ, ભારત, ઈરાન, મલેશિયા, નેપાળ, મોરેશિયસ, દક્ષિણ આફ્રિકા, શ્રીલંકા, ફિલિપાઇન્‍સ, યુકે અને યુએસએ જેવા સભ્‍ય દેશોએ તેમના દેશની પરિસ્‍થિતિનું મૂલ્‍યાંકન કરવા અને હસ્‍તક્ષેપોની વિગતોનું સુમેળ સાધવા માટે ભાગ લીધો હતો