રાજકોટ, તા. 25 : શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જ્યારે તમે તમારા સ્માર્ટફોનથી ફોટો પાડો છો ત્યારે 'ક્લિક' એવો અવાજ કેમ આવે છે? આજના આધુનિક સ્માર્ટફોનમાં તો કોઈ હલનચલન કરતા ભાગો હોતા નથી, તો પછી આ અવાજ ક્યાંથી આવે છે? મોટાભાગના પ્રોફેશનલ ફોટોગ્રાફરો પણ કદાચ આના ઉંડાણપૂર્વકના કારણોથી અજાણ હશે. આ અવાજ પાછળ ભૌતિકશાસ્ત્ર, માનસશાસ્ત્ર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું એક અનોખું મિશ્રણ કામ કરે છે.
જૂના જમાનાના ફિલ્મ કેમેરામાં 'ક્લિક' અવાજ એક વાસ્તવિક યાંત્રિક પ્રક્રિયા હતી. જ્યારે તમે બટન દબાવતા, ત્યારે કેમેરાની અંદર રહેલો 'મિરર' (અરીસો) ઉપર જતો અને 'શટર' ખુલીને બંધ થતું. આ બે ભાગોના અથડાવાથી જે અવાજ આવતો તેને આપણે કેમેરાનો અવાજ માનતા થયા. પરંતુ આજના સ્માર્ટફોનમાં તો કોઈ અરીસો કે ભૌતિક શટર હોતું નથી; ત્યાં બધું જ ડિજિટલ હોય છે. છતાં, કંપનીઓ ખાસ કરીને સ્પીકરમાંથી આ અવાજ વગાડે છે જેથી યુઝરને ખાતરી થાય કે ફોટો સફળતાપૂર્વક ખેંચાઈ ગયો છે. તેને ટેકનિકલ ભાષામાં 'યુઝર ફીડબેક' કહેવામાં આવે છે.
ચોરીછૂપીથી ફોટા પાડતા રોકવા માટેનો કાયદો
તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે કેમેરાનો આ અવાજ માત્ર શોખ માટે નથી, પણ તે મહિલાઓની સુરક્ષા અને ગોપનીયતા (Privacy) સાથે પણ જોડાયેલો છે. જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોમાં કાયદો છે કે કોઈ પણ મોબાઈલ કેમેરાનો અવાજ બંધ કરી શકાય નહીં. આ એટલા માટે કરવામાં આવ્યું છે જેથી કોઈ વ્યક્તિ કોઈની જાણ બહાર અથવા છૂપી રીતે ફોટો ન પાડી શકે. આ દેશોમાં વેચાતા સ્માર્ટફોનમાં ફોન સાયલન્ટ હોવા છતાં કેમેરાનો અવાજ ગુંજતો રહે છે.
માનસિક સંતોષ અને પરંપરા
નિષ્ણાતો માને છે કે કેમેરાનો અવાજ સાંભળવાથી ફોટોગ્રાફરને એક માનસિક સંતોષ મળે છે. જેમ ટાઈપરાઈટર પર ટાઈપ કરવાનો અવાજ કામ પૂર્ણ થયાનો અહેસાસ કરાવે છે, તેમ કેમેરાની 'ક્લિક' એક સક્સેસ સિગ્નલ જેવું કામ કરે છે. જો સ્માર્ટફોન એકદમ શાંતિથી ફોટો પાડી લે, તો મોટાભાગના લોકોને એવું લાગશે કે કંઈક ભૂલ થઈ છે અથવા ફોટો પાડી શકાયો નથી. આમ, ટેકનોલોજી ભલે બદલાઈ, પણ આપણું મન હજુ પણ એ જૂની 'ક્લિક' સાથે જોડાયેલું છે.