નવી દિલ્‍હી,તા.૨૭: ભારતીય માનક બ્‍યુરોએ અગરબત્તીઓ માટે એક નવું ગુણવત્તા ધોરણ સ્‍થાપિત કર્યું છે. ગ્રાહક બાબતોના મંત્રી પ્રહલાદ જોશીએ IS ૧૯૪૧૨:૨૦૨૫ ધોરણ બહાર પાડ્‍યું. આ ધોરણ અનુસાર, જંતુનાશકો તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતા ચોક્કસ કૃત્રિમ પદાર્થોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્‍યો છે. ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તા, પર્યાવરણ અને આરોગ્‍ય પર સંભવિત પ્રતિકૂળ અસરોને કારણે આ પગલું લેવામાં આવ્‍યું છે.

રસાયણોના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્‍યો છે. આમાંના કેટલાક પદાર્થો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્‍તરે પણ પ્રતિબંધિત છે. માનક-અનુરૂપ અગરબત્તીઓ પર BIS ચિﾎ હશે, જેનાથી ગ્રાહકો તેમને ઓળખી શકશે. ભારત ધૂપ લાકડીઓનો વિશ્વનો સૌથી મોટો ઉત્‍પાદક અને નિકાસકાર દેશ છે. ભારત વાર્ષિક ધોરણે આશરે રૂ.૮,૦૦૦ કરોડનું ટર્નઓવર ધરાવે છે અને ૧૫૦ થી વધુ દેશોમાં આશરે રૂ.૧,૨૦૦ કરોડની અગરબત્તીઓની નિકાસ કરે છે.

ભારતીય માનક બ્‍યુરો (BIS) એ અગરબત્તીઓમાં ઉપયોગ માટે પ્રતિબંધિત પદાર્થોની સૂચિ પણ સ્‍થાપિત કરી છે. આ સૂચિમાં એલેથ્રિન, પરમેથ્રિન, સાયપરમેથ્રિન, ડેલ્‍ટામેથ્રિન અને ફિપ્રોનિલ જેવા કેટલાક જંતુનાશક રસાયણોનો સમાવેશ થાય છે. બેન્‍ઝિલ સાયનાઇડ, ઇથિલ એક્રેલેટ અને ડાયફેનાઇલ એમાઇન જેવા કૃત્રિમ સુગંધ મધ્‍યસ્‍થી પણ પ્રતિબંધિત છે.

મંત્રાલયના જણાવ્‍યા અનુસાર, આમાંના ઘણા પદાર્થો માનવ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય, ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તા અને પર્યાવરણીય સલામતી પર તેમની સંભવિત નકારાત્‍મક અસરને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્‍તરે પ્રતિબંધિત છે. નવા ગુણવત્તા ધોરણ હેઠળ, અગરબત્તીઓને મશીન-નિર્મિત, હાથથી બનાવેલી અને પરંપરાગત મસાલા અગરબત્તીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. ગ્રાહકોને સલામત અને સુસંગત ઉત્‍પાદનો મળે તેની ખાતરી કરવા માટે કાચા માલ, બર્નિગ ગુણવત્તા, સુગંધ પ્રદર્શન અને રાસાયણિક ધોરણો માટેની આવશ્‍યકતાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે.

મંત્રાલયે જણાવ્‍યું હતું કે, આનાથી ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ વધશે, નૈતિક અને ટકાઉ ઉત્‍પાદન પદ્ધતિઓને પ્રોત્‍સાહન મળશે, પરંપરાગત કારીગરોને ટેકો મળશે અને વૈશ્વિક બજારોમાં પ્રવેશમાં સુધારો થશે. આશરે ૮,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના વાર્ષિક કદ ધરાવતો ભારતીય ધૂપ લાકડી ઉદ્યોગ વાર્ષિક ૧,૨૦૦ કરોડ રૂપિયાની ધૂપ લાકડીઓની નિકાસ કરે છે. ભારત અમેરિકા, મલેશિયા, નાઇજીરીયા, બ્રાઝિલ અને મેક્‍સિકો સહિત ૧૫૦ થી વધુ દેશોમાં ધૂપ લાકડીઓની નિકાસ કરે છે