નવી દિલ્હી/બીજિંગ: એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રે ચીને ફરી એકવાર વિશ્વને અચંબિત કરી દીધું છે. ચીનના શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં તિયાનશાન પર્વતમાળાના અત્યંત કઠિન પથ્થરોને કાપીને 'તિયાનશાન શેંગલી ટનલ' તૈયાર કરવામાં આવી છે, જે 22.13 કિલોમીટરની લંબાઈ સાથે વિશ્વની સૌથી લાંબી હાઇવે ટનલ બની છે. આ ટનલ 1,112 મીટરની ઊંડાઈએ અને 16 જેટલા જોખમી જીઓલોજિકલ ફોલ્ટ ઝોનમાંથી પસાર થાય છે. પાંચ વર્ષની સખત મહેનત બાદ બનેલો આ 324 કિમી લાંબો ઉરુમકી-યુલી એક્સપ્રેસવે ચીનની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર શક્તિનું પ્રતીક બની રહ્યો છે, જેણે કુદરતી અવરોધોને એન્જિનિયરિંગના જાદુથી હરાવી દીધા છે.

બીજી તરફ, ભારતની સૌથી પ્રાચીન ગણાતી અરવલ્લી પર્વતમાળા અત્યારે સંરક્ષણ અને કાયદાકીય ગૂંચવણોના કેન્દ્રમાં છે. સુપ્રીમ કોર્ટે અરવલ્લીમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામ અટકાવવા માટે ટેકરીઓની એક નવી વ્યાખ્યા આપી છે, જેમાં 100 મીટરની ઊંચાઈ અને 500 મીટરની ત્રિજ્યા ધરાવતા વિસ્તારોને અરવલ્લી ગણવા નિર્દેશ આપ્યો છે. જોકે, આ નવી વ્યાખ્યાને કારણે પર્યાવરણ પ્રેમીઓમાં ચિંતા ફેલાઈ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વ્યાખ્યાની આડમાં ખાણ માફિયાઓ નાની ટેકરીઓને નેસ્તનાબૂદ કરી શકે છે, જે ઉત્તર ભારતની ઇકોલોજી માટે વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે.

અરવલ્લી પર્વતમાળા માત્ર પથ્થરોનો ઢગલો નથી, પરંતુ તે રાજસ્થાન, હરિયાણા અને દિલ્હી માટે કુદરતી સુરક્ષા કવચ છે. આ ટેકરીઓ થારના રણમાંથી આવતી રેતી અને ધૂળને રોકે છે, જેના કારણે દિલ્હી-NCR પ્રદૂષણથી બચે છે. જો અરવલ્લીનું અસ્તિત્વ જોખમાશે તો દિલ્હીની હવા વધુ ઝેરી બનશે અને રણનો વિસ્તાર વધવાની ભીતિ છે. સરકાર દલીલ કરી રહી છે કે નવો સર્વે અને નકશો આ પર્વતમાળાનું રક્ષણ કરશે, પરંતુ જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ હોવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે.

રાજસ્થાનમાં આ મામલે હવે જનઆંદોલન છેડાયું છે. જયપુર, અલવર, અજમેર અને નીમકથાણા જેવા જિલ્લાઓમાં 'અરવલ્લી બચાવો' પદયાત્રાઓ કાઢવામાં આવી રહી છે. કોંગ્રેસના કાર્યકરો અને પર્યાવરણ પ્રેમી યુવાનો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. ચીન જ્યારે પોતાના પહાડોનો ઉપયોગ વિકાસ માટે કરી રહ્યું છે, ત્યારે ભારતમાં પ્રાચીન વારસા સમાન પહાડોને માફિયાઓના પંજામાંથી બચાવવા માટે લડાઈ લડવી પડી રહી છે. સર્વે ઓફ ઇન્ડિયાનો નવો નકશો હવે આ પર્વતમાળાનું ભાગ્ય નક્કી કરશે.