નવી દિલ્‍હી, તા.૨૯: સોનાના ભાવ નવા રેકોર્ડ બનાવી રહ્યા છે. આંતરરાષ્‍ટ્રીય બજારમાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ ૪,૫૦૦ ડોલરને વટાવી ગયો છે. આ અત્‍યાર સુધીનો સૌથી ઉચ્‍ચ સ્‍તર છે. પરિણામે, ભારતીય ઘરોમાં સંગ્રહિત સોનાનું કુલ મૂલ્‍ય ૫ ટ્રિલિયન ડોલરને વટાવી ગયું છે. આ રકમ ભારતના સમગ્ર કુલ ઘરેલુ ઉત્‍પાદન (GDP) કરતાં પણ વધુ છે.

મોર્ગન સ્‍ટેનલીના અહેવાલ મુજબ, ગયા વર્ષે ઓક્‍ટોબરમાં, ભારતીય ઘરોમાં આશરે ૩૪,૬૦૦ ટન સોનું હતું. ગયા સપ્તાહના રેકોર્ડ ભાવ પ્રતિ ઔંસ ૪,૫૫૦ ડોલર છે, જે કુલ ૫ ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુની સંપત્તિમાં પરિણમે છે. દરમિયાન, આંતરરાષ્‍ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) અનુસાર, ભારતનો GDP આશરે ૪.૧ ટ્રિલિયન ડોલર છે.

નિષ્‍ણાતોના મંતવ્‍યો શું છે?

ઇકોનોમિક ટાઇમ્‍સ અનુસાર, ઇન્‍ફોમેટ્રિક્‍સ વેલ્‍યુએશન એન્‍ડ રેટિંગ્‍સના મુખ્‍ય અર્થશાષાી ડૉ. મનોરંજન શર્માએ જણાવ્‍યું હતું કે આ એક ચોંકાવનારો આંકડો છે જેને ફક્‍ત સરખામણી જ નહીં, પણ ઊંડા ચિંતનની જરૂર છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે GDP એક પ્રવાહ ચલ છે, જ્‍યારે સોનાનો ભંડાર સ્‍ટોક ચલ છે. છતાં, આ તફાવત ભારતીય અર્થતંત્રમાં સોનાના અસાધારણ સાંસ્‍કળતિક, નાણાકીય અને માનસિક મહત્‍વને પ્રકાશિત કરે છે.એમકે ગ્‍લોબલે છેલ્લા ૧૫ વર્ષોમાં સોનાના ત્રણ મુખ્‍ય તેજીનું વિશ્‍લેષણ કર્યું અને શોધી કાઢયું કે તેનો વપરાશ પર કોઈ ખાસ પ્રભાવ પડ્‍યો નથી. એમકે ગ્‍લોબલે અનુસાર, લોકો સોનાને વપરાશ અને લાંબા ગાળાની બચત સંપત્તિ બંને માને છે, અને ૭૫ થી ૮૦% સોનાનો ભંડાર ઘરેણાંના રૂપમાં છે.

ભારત સોનાનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક છે, જે વૈશ્વિક માંગના આશરે ૨૬% હિસ્‍સો ધરાવે છે. ચીન ૨૮% સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. વર્લ્‍ડ ગોલ્‍ડ કાઉન્‍સિલ અનુસાર, ભારતમાં સોનાનો હિસ્‍સો છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સરેરાશ ૨૩% હતો તે જૂન ૨૦૨૫ સુધીમાં વધીને ૨૬% થવાનો અંદાજ છે. જોકે ઘરેણાં સૌથી વધુ માંગવામાં આવતી વસ્‍તુ રહી છે, સિક્કા અને બિસ્‍કિટના રૂપમાં છૂટક સોનાના રોકાણનો હિસ્‍સો છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં વધ્‍યો છે. જૂન ૨૦૨૦ માં તે ૨૩.૯% હતો અને જૂન ૨૦૨૫ સુધીમાં તે વધીને ૩૨% થયો છે.

રિઝર્વ બેંકે પણ ભારે ખરીદી કરી છેઃ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્‍ડિયા (ય્‍ગ્‍ત્‍) પણ સોનાના ધસારામાં જોડાઈ છે. મોર્ગન સ્‍ટેનલીના જણાવ્‍યા અનુસાર, સેન્‍ટ્રલ બેંકે ૨૦૨૪ થી આશરે ૭૫ ટન સોનું ખરીદ્યું છે, જેનાથી તેનો કુલ ભંડાર ૮૮૦ ટન થયો છે. આ ભારતના કુલ વિદેશી વિનિમય અનામતના આશરે ૧૪% છે.(