બેંકિંગ ફ્રોડ ઘટયા પણ સ્કેમની રકમ વધી ગઇ
રિઝર્વ બેંકનો રિપોર્ટઃ છેતરપીંડીં ઘટી પણ રકમમાં રૂા. ૨૬૩૬૭ કરોડ સુધી વધી : ૨૦૨૫માં ફ્રોડની સંખ્યા ૧૮૩૮૬ થી ઘટીને ૫૦૯૨ થઇઃ દેશની બેંકોની નાણાકીય સ્થિતિ સતત મજબૂત થઇ રહી છેઃ બેંકનું એનપીએ પણ ઘટી ગયું
નવી દિલ્હી તા.૩૦: ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન બેંકિગ છેતરપિડીની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો, પરંતુ તેમાં સંડોવાયેલી રકમમાં વધારો થયો. RBI દ્વારા સોમવારે જાહેર કરાયેલ ભારતમાં બેંકિગનો ટ્રેન્ડ એન્ડ પ્રોગ્રેસ ૨૦૨૪-૨૫ રિપોર્ટમાં બેંકિગ ક્ષેત્રમાં છેતરપિડીની સ્થિતિ અંગે ગંભીર ચિતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં (એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫), છેતરપિડીની રકમ વધીને રૂા.૨૧,૩૬૭ કરોડ થઈ ગઈ છે જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં રૂા.૧૬,૬૫૯ કરોડ હતી.
જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન છેતરપિડીની સંખ્યા ૧૮,૩૮૬ થી ઘટીને ૫,૦૯૨ થઈ ગઈ છે. અહેવાલ મુજબ, રિપોર્ટિગ તારીખના આધારે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં છેતરપિડીના કુલ કેસોની સંખ્યા ૨૩,૮૭૯ હતી, જેમાં રૂા.૩૪,૭૭૧ કરોડનો સમાવેશ થાય છે. RBI દલીલ કરે છે કે આ વધારો મુખ્યત્વે સુપ્રીમ કોર્ટના ૨૭ માર્ચ, ૨૦૨૩ ના નિર્ણયના પાલનમાં જૂના કેસોની ફરીથી રિપોર્ટિગને કારણે થયો છે.
જો આપણે ૨૦૨૪-૨૫ની સરખામણી પાછલા નાણાકીય વર્ષ સાથે કરીએ, તો નોંધાયેલ છેતરપિડીની રકમ ત્રણ ગણાથી વધુ વધારો દર્શાવે છે. ખાસ કરીને, એડવાન્સ છેતરપિડીની રકમ રૂા.૩૧,૯૧૧ કરોડ હતી, જે કુલનો નોંધપાત્ર ભાગ દર્શાવે છે. અહેવાલ મુજબ, છેતરપિડી બેંકિગ સંસ્થાઓની પ્રતિષ્ઠા, કાર્યકારી અને વ્યવસાયિક જોખમો પર અસર કરે છે, તેમજ ગ્રાહકોના વિશ્વાસને નબળી પાડે છે. બેંકિગ છેતરપિડીની તારીખના આધારે, કાર્ડ/ઇન્ટરનેટ છેતરપિડી કુલ કેસોના ૬૬.૮ ટકા માટે જવાબદાર હતી, જ્યારે એડવાન્સ છેતરપિડી કુલ કેસોના ૩૩.૧ ટકા માટે જવાબદાર હતી.
ખાનગી બેંકોએ કુલ કેસોના ૫૯.૩ ટકા નોંધ્યા હતા, જ્યારે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનો કુલ કેસોના ૭૦.૭ ટકા માટે જવાબદાર હતો. કાર્ડ/ઇન્ટરનેટ છેતરપિડી મોટાભાગે ખાનગી બેંકોમાં થઈ હતી, જ્યારે એડવાન્સ છેતરપિડી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં વધુ પ્રચલિત હતી. જોકે, ગયા વર્ષની સરખામણીમાં તમામ પ્રકારની બેંકોમાં કાર્ડ અને ઇન્ટરનેટ છેતરપિડીઓનો હિસ્સો ઘટ્યો હતો. ય્ગ્ત્ રિપોર્ટ છેતરપિડી કરનારાઓ સામે કેવી રીતે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે તે અંગે વધારાની માહિતી પ્રદાન કરે છે.
ખાસ કરીને ખચ્ચર ખાતાઓ (અન્ય ગ્રાહકોના જૂના અથવા બંધ ખાતાઓનો ઉપયોગ કરીને) અટકાવવા માટે, RBI એ તાજેતરમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) પર આધારિત એક વિશિષ્ટ તકનીકનો ઉપયોગ કર્યો છે. MuleHunter.AI નામની આ ટેકનોલોજી, RBI ની પેટાકંપની, રિઝર્વ બેંક ઇનોવેશન હબ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી. તે ઝડપથી ખચ્ચર ખાતાઓને ઓળખે છે. ૧૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ ૨૩ બેંકોમાં એક સાથે લાગુ કરવામાં આવી હતી. આ પગલાં અગાઉથી છેતરપિડી અટકાવવામાં મદદ કરશે.
અહેવાલમાં પુનરાવર્તન કરવામાં આવ્યું છે કે ભારતની બેંકોની નાણાકીય સ્થિતિ આ વર્ષે સતત મજબૂત થઈ રહી છે. માર્ચ ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં, બેંકિગ ક્ષેત્રનો ગ્રોસ નોન-પર્ફોર્મિગ એસેટ્સ (GNPA) ગુણોત્તર દાયકાના નીચલા સ્તરે ૨.૨ ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો, જ્યારે ચોખ્ખી NPA ઘટીને ૦.૫ ટકા થઈ ગઈ હતી. એક રીતે, ભારતીય બેંકોનો નફો વધ્યો છે, તેમની સંપત્તિ ગુણવત્તામાં સુધારો થયો છે, અને તેમના લોન વિતરણમાં સતત મજબૂત ગતિ જાળવી રાખવામાં આવી છે.
અહેવાલ મુજબ, મજબૂત બેંકિગ ક્ષેત્ર અર્થતંત્ર માટે મૂળભૂત જોખમો સામે બફર પૂરું પાડે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં વાણિજ્યિક બેંકોનો ચોખ્ખો નફો વધ્યો હોવા છતાં, ગતિ થોડી ધીમી હતી. તમામ વાણિજ્યિક બેંકોનો સંયુક્ત ચોખ્ખો નફો વાર્ષિક ધોરણે ૧૪.૮ ટકા વધીને રૂા.૪.૦૧ લાખ કરોડ થયો છે. આ આંકડા ભારતીય બેંકિગની મજબૂતાઈને દર્શાવે છે, જે અર્થતંત્ર માટે સકારાત્મક સંકેત છે.
(9:53 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
