દુબઈ, તા.૩૧: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વસ્તી ભંડોળ (UNFPA) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાન વર્ષ ૨૦૨૬માં વિશ્વના પાંચમા સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા રાષ્ટ્ર તરીકે ઉભરી આવશે. પાકિસ્તાનની વસ્તી ૨૫.૫ કરોડ (૨૫૫ મિલિયન) ને વટાવી જવાની ધારણા છે, જે દક્ષિણ એશિયા અને વૈશ્વિક સ્તરે વસ્તી વિષયક સમતુલા માટે એક મોટો પડકાર બની શકે છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ આંકડો દેશમાં ઝડપી વસ્તી વૃદ્ધિ, ઉચ્ચ પ્રજનન દર અને લિંગ અસમાનતા જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ તરફ અંગુલિનિર્દેશ કરે છે.
વસ્તીને 'વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ' બનાવવાનો પડકાર
UNFPA પાકિસ્તાને મંગળવારે જારી કરેલા એક નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, વધતી વસ્તીને માત્ર એક સમસ્યા તરીકે જોવાને બદલે તેને અસરકારક આયોજન દ્વારા એક 'વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ' માં રૂપાંતરિત કરવાની તાત્કાલિક જરૂર છે. હાલમાં પાકિસ્તાનમાં સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ, શિક્ષણ, રોજગાર અને સામાજિક સુરક્ષા પ્રણાલીઓ પર વસ્તીના વધારાને કારણે અસહ્ય દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. એજન્સીએ સૂચવ્યું છે કે દેશના બજેટ અને સંસાધનોની ફાળવણીમાં વસ્તીના કદને બદલે માનવ વિકાસના માપદંડોને મહત્વ આપવું જોઈએ.
ગંભીર સામાજિક પડકારો અને આબોહવા પરિવર્તન
અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે પાકિસ્તાન હજુ પણ ઉચ્ચ માતૃ મૃત્યુદર, વહેલા લગ્ન (Child Marriage) અને લિંગ-આધારિત હિંસા જેવા ગંભીર સામાજિક દૂષણો સામે લડી રહ્યું છે. ખાસ કરીને દૂરના વિસ્તારોમાં ગુણવત્તાયુક્ત પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય સેવાઓની અસમાન પહોંચને કારણે વસ્તી નિયંત્રણના પ્રયાસો અટકેલા છે. આ ઉપરાંત, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે સર્જાતી કુદરતી આફતો સામે પણ આટલી વિશાળ વસ્તીને સુરક્ષિત રાખવી એ પાકિસ્તાન સરકાર માટે લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું સાબિત થશે.
વિશ્વના ટોચના ૫ સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતા દેશો (૨૦૨૬ અંદાજિત):
૧. ભારત: ૧.૪ અબજથી વધુ
૨. ચીન: ૧.૪ અબજથી વધુ
૩. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ: આશરે ૩૪-૩૫ કરોડ
૪. ઇન્ડોનેશિયા: આશરે ૨૮-૨૯ કરોડ
૫. પાકિસ્તાન: ૨૫.૫ કરોડથી વધુ
નિષ્ણાતોના મતે, જો પાકિસ્તાન તેની વસ્તી નીતિઓમાં ધરખમ સુધારા નહીં કરે અને લિંગ સમાનતા તથા શિક્ષણ પર ધ્યાન નહીં આપે, તો આ વસ્તી વૃદ્ધિ આર્થિક સ્થિરતા માટે જોખમી બની શકે છે. એજન્સીએ સ્પષ્ટ જવાબદારી અને સ્થાનિક ધિરાણ દ્વારા નવી વસ્તી નીતિઓના અમલીકરણ માટે આહવાન કર્યું છે.