તહેરાન તા.૧: ઈરાન ફરી એકવાર ગંભીર આર્થિક અને સામાજિક કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશનું ચલણ, રિયાલ, યુએસ ડોલર સામે નવા રેકોર્ડ નીચા સ્‍તરે પહોંચી ગયું છે, જેના કારણે રાજધાની તેહરાન અને અન્‍ય ઘણા મોટા શહેરોમાં વ્‍યાપક વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા છે. આ આંદોલનને ઈરાનમાં છેલ્‍લા ત્રણ વર્ષમાં સૌથી મોટો જાહેર વિરોધ માનવામાં આવે છે.

સરકારી ટીવી અનુસાર, વધતા દબાણને કારણે ઈરાનના સેન્‍ટ્રલ બેંકના વડા મોહમ્‍મદ રેઝા ફરઝીને તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. રિયાલનું મૂલ્‍ય પ્રતિ ડોલર લગભગ ૧.૪૨ મિલિયન થઈ ગયું છે, જેના કારણે બજારોમાં ગભરાટ ફેલાયો છે.

રાજધાનીના મુખ્‍ય બજારો, સાદી સ્‍ટ્રીટ અને ગ્રાન્‍ડ બજારની આસપાસ વેપારીઓ અને દુકાનદારો વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. ઘણા લોકોએ તેમની દુકાનો બંધ કરી દીધી છે અને અન્‍ય લોકોને પણ આવું કરવા વિનંતી કરી છે.

રાજ્‍ય મીડિયાએ પુષ્ટિ આપી છે કે તેહરાનમાં તેમજ ઇસ્‍ફહાન, શિરાઝ અને મશહદ જેવા મોટા શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ છે. પોલીસે ભીડને વિખેરવા માટે ટીયર ગેસનો ઉપયોગ કર્યો છે.

પોલીસ કસ્‍ટડીમાં મહસા ઝીના અમીનીના મૃત્‍યુ બાદ ૨૦૨૨ માં શરૂ થયેલા અઠવાડિયા લાંબા વિરોધ પ્રદર્શનો પછી આ વિરોધ પ્રદર્શનો સૌથી મોટા હોવાનું માનવામાં આવે છે. વધતી જતી ફુગાવા અને ઘટતી ચલણ આ આંદોલન પાછળના મુખ્‍ય કારણો છે. સરકારી માહિતી અનુસાર, ડિસેમ્‍બરમાં ફુગાવો ૪૨ ટકાથી વધુ પહોંચી ગયો હતો, જ્‍યારે ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં ૭૦ ટકાનો વધારો થયો હતો.

ઈરાનની આર્થિક કટોકટીના મૂળ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોમાં પણ છે. ૨૦૧૫ના પરમાણુ કરાર દરમિયાન રિયાલ મજબૂત હતો, પરંતુ ૨૦૧૮માં અમેરિકાએ કરારમાંથી ખસી ગયા પછી આર્થિક દબાણ સતત વધ્‍યું છે. તાજેતરના પ્રાદેશિક તણાવ અને નવા પ્રતિબંધોએ કટોકટીને વધુ ઘેરી બનાવી છે.(૩૮.૫)