નવી દિલ્‍હી તા.૨: નવેમ્‍બર ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં ગોલ્‍ડ લોનમાં વાર્ષિક ધોરણે ૧૨૫%નો જંગી વધારો નોંધાયો છે, જે કુલ બેંક લોનના ૧૧.૫% વૃદ્ધિ દર કરતાં લગભગ દસ ગણો છે. ગોલ્‍ડ લોનમાં આ વધારો ગયા વર્ષે ૭૭% વૃદ્ધિને અનુસરે છે અને સોનાના ભાવમાં વધારો થવાને કારણે થયો છે. જોકે કુલ બાકી રહેલી ગોલ્‍ડ લોનની રકમ રૂા.૩.૬ લાખ કરોડ છે, જે કુલ બેંક લોનના ૨% કરતા ઓછી છે, નવેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધીમાં કુલ નવી લોનમાં તેણે ૧૨% ફાળો આપ્‍યો છે.

છેલ્‍લા ૧૨ મહિનામાં આ પોર્ટફોલિયોમાં આશરે રૂા.૧.૫ લાખ કરોડનો વધારો થયો છે. બેંકરો આ વધારા માટે ત્રણ કારણો જણાવે છેઃ  ધિરાણકર્તાઓનું સુરક્ષિત લોન તરફ વલણ, સોનાના ભાવમાં તીવ્ર વધારાને કારણે ઘરગથ્‍થુ ઉધાર લેવાની ક્ષમતામાં વધારો, અને સોનાના દાગીના દ્વારા સુરક્ષિત કૃષિ લોનને ગોલ્‍ડ લોન તરીકે વર્ગીકૃત કરવાના RBIના નિર્દેશ પછી કેટલીક છૂટક લોનનું પુનઃવર્ગીકરણ. ગોલ્‍ડ લોન અને MSME લોન વૃદ્ધિના મુખ્‍ય પ્રેરક તરીકે ઉભરી આવ્‍યા છે.

MSME ને આપવામાં આવેલી લોન, જે કુલ બાકી લોનના લગભગ ૫% હિસ્‍સો ધરાવે છે જે આશરે રૂા.૯.૫ લાખ કરોડ છે, તે પણ નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં રૂા.૧.૫ લાખ કરોડના વધારા સાથે લગભગ ૧૨% ની નવી લોનનો સમાન હિસ્‍સો ધરાવે છે.

આ બંને વલણો સુરક્ષિત વ્‍યક્‍તિગત લોનની વધતી માંગ અને નાના-ટિકિટ, પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રની લોન પર બેંકિગમાં નવેસરથી ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરવાનું સૂચવે છે.

જેમ જેમ મોટી કંપનીઓ બેંકો પાસેથી ઉધાર લેવા માટે ઓછી તૈયાર થઈ રહી છે અને ધિરાણકર્તાઓ અસુરક્ષિત લોનથી સાવચેત થઈ રહ્યા છે, તેમ તેમ બેંકિગ ક્ષેત્રનું ક્રેડિટ મિશ્રણ તેના પરંપરાગત આધારથી દૂર જઈ રહ્યું છે.

નવીનતમ ડેટા સૂચવે છે કે મોટા ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર ધીમું પડી રહ્યું છે. રૂા.૨૮.૭ લાખ કરોડની બાકી લોન સાથે, આ ક્ષેત્ર કુલ બાકી લોનના ૧૫% હિસ્‍સો ધરાવે છે, પરંતુ નવી લોનમાં તેનો હિસ્‍સો ફક્‍ત ૩.૬% રહ્યો છે, જેમાં ફક્‍ત રૂા.૪૬,૦૯૦ કરોડનો વધારો થયો છે.

ડેટા દર્શાવે છે કે મોટી કંપનીઓ સતત તેમના દેવા ઘટાડી રહી છે, બેંક ધિરાણ કરતાં બોન્‍ડ માર્કેટ અથવા આંતરિક ઉપાર્જનને પ્રાધાન્‍ય આપી રહી છે. નબળા જૂથોને આપવામાં આવેલી લોન પણ પાછળ રહી ગઈ, બાકી લોનના લગભગ ૧૦% હોવા છતાં નવી લોનના માત્ર ૬% હિસ્‍સો ધરાવે છે.

વ્‍યક્‍તિગત લોનમાં, હોમ લોનમાં પણ ધીમી વૃદ્ધિ જોવા મળી. બાકી લોનના ૧૬% માટે મોર્ટગેજનો હિસ્‍સો હતો, પરંતુ નવી લોનના માત્ર ૧૪%.

એકંદરે, વ્‍યક્‍તિગત લોન વૃદ્ધિનું સૌથી મોટું એન્‍જિન રહ્યું, નવી લોનમાં લગભગ ૪૦% ફાળો આપ્‍યો, જ્‍યારે સેવા ક્ષેત્રે લગભગ ૨૦% ફાળો આપ્‍યો, જે મુખ્‍યત્‍વે NBFCs અને વ્‍યવસાયોને આપવામાં આવેલી લોન દ્વારા સંચાલિત છે.

કુલ બાકી બેંક ક્રેડિટ રૂા.૧૯૫.૨ લાખ કરોડ હતી. નવેમ્‍બર ૨૦૨૫ સુધીના ડેટા માળખાકીય પરિવર્તન સૂચવે છે, જે મોટા ઉદ્યોગોથી ગ્રાહકો અને નાના વ્‍યવસાયો પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરશે. આ પરિવર્તન આગામી વર્ષોમાં બેંકોના વળતર અને જોખમોને આકાર આપશે.(૩૮.૨૦)