નવી દિલ્હી, તા. 02 : ભારતમાં ઝડપથી વધી રહેલા ગિગ ઈકોનોમી સેક્ટર માટે કેન્દ્ર સરકારે એક ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. ઝોમેટો, સ્વિગી, બ્લિંકિટ અને ઝેપ્ટો જેવા પ્લેટફોર્મ પર રાત-દિવસ દોડતા લાખો ડિલિવરી એજન્ટો અને ગિગ વર્કર્સ માટે સરકારે 'સોશિયલ સિક્યુરિટી કોડ' (સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા)ના નવા નિયમોનો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો છે. આ નવા નિયમોનો હેતુ અસંગઠિત ક્ષેત્રના આ કામદારોને પણ સરકારી યોજનાઓના લાભો આપવાનો છે.
લાભ મેળવવા માટેની શરતો અને ફેરફાર
નવા ડ્રાફ્ટ મુજબ, કોઈપણ ગિગ વર્કર જો કોઈ એક એગ્રીગેટર (કંપની) સાથે નાણાકીય વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 90 દિવસ કામ કરે છે, તો તે સામાજિક સુરક્ષાના લાભો માટે પાત્ર બનશે. જો કોઈ વર્કર એકસાથે અનેક કંપનીઓ (દા.ત. સ્વિગી અને ઝોમેટો બંને)માં કામ કરતો હોય, તો તેના માટે આ મર્યાદા 120 દિવસની રાખવામાં આવી છે. ખાસ વાત એ છે કે, વર્કર જે દિવસથી કમાણી શરૂ કરશે, તે દિવસથી જ તેને કામ પર રોકાયેલો ગણવામાં આવશે.
ડિજિટલ ઓળખ અને નોંધણી
સરકારે પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે 16 વર્ષથી વધુ ઉંમરના તમામ ગિગ વર્કર્સે આધાર કાર્ડ દ્વારા સરકારી પોર્ટલ પર નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત રહેશે. નોંધણી બાદ દરેક વર્કરને એક યુનિક ડિજિટલ ઓળખ કાર્ડ (ID Card) આપવામાં આવશે, જેને ઓનલાઈન ડાઉનલોડ કરી શકાશે. આ કાર્ડ તેમને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવામાં મદદરૂપ થશે. એગ્રીગેટર કંપનીઓએ પણ તેમના તમામ વર્કર્સનો ડેટા સરકાર સાથે શેર કરવો પડશે.
ડેટા અપડેટ અને નિવૃત્તિના નિયમો
વર્કર્સે તેમનું સરનામું, મોબાઈલ નંબર અને કૌશલ્ય (Skills) સમયાંતરે અપડેટ કરતા રહેવું પડશે. જો ડેટા અપડેટ નહીં હોય, તો યોજનાઓના લાભો અટકી શકે છે. આ ઉપરાંત, જ્યારે કોઈ વર્કર 60 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કરશે અથવા જો તે નિર્ધારિત દિવસો સુધી કામ નહીં કરે, તો તે આ સુરક્ષા યોજનાઓમાંથી બહાર થઈ જશે.
શા માટે આ પગલું મહત્વનું છે?
અત્યાર સુધી ગિગ વર્કર્સને કંપનીના 'પાર્ટનર' ગણવામાં આવતા હતા, જેના કારણે તેમને કર્મચારીઓ જેવા વીમા, પેન્શન કે અન્ય મેડિકલ લાભો મળતા નહોતા. સરકારના આ નવા કાયદાથી લાખો યુવાનોને આર્થિક સુરક્ષા અને સામાજિક સન્માન મળશે. શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે આ ડ્રાફ્ટ પર જાહેર જનતાના સૂચનો અને ટિપ્પણીઓ મંગાવી છે, જેના આધારે આખરી નિયમો લાગુ કરવામાં આવશે.
 
મુખ્ય ફાયદાઓ:
•    સરકારી માન્યતા: ગિગ વર્કર્સને સત્તાવાર રીતે સામાજિક સુરક્ષા કવચ મળશે.
•    પારદર્શિતા: ડિજિટલ આઈડી કાર્ડ દ્વારા કામદારોની ચોક્કસ ઓળખ થશે.
•    તક: મલ્ટિ-પ્લેટફોર્મ કામદારો માટે પણ લાભો મેળવવાની સરળ જોગવાઈ.