રાજકોટ: 'ઇસ્લામ' શબ્દ સાંભળતા જ મનમાં એક શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલીનો વિચાર આવે છે. અરબી ભાષામાં ઇસ્લામનો અર્થ 'શાંતિ' અને પરમાત્માની ઈચ્છાને 'સંપૂર્ણ સમર્પણ' થાય છે. એકેશ્વરવાદ (તૌહીદ) પર આધારિત આ ધર્મમાં પાંચ પાયાના સ્તંભો છે, જેમાં નમાઝને ઈશ્વર સાથે વાતચીત કરવાની સૌથી પવિત્ર પ્રક્રિયા માનવામાં આવે છે. આજે આપણે સમજીશું કે નમાઝ દરમિયાન પઢવામાં આવતા અરબી શબ્દોનો વાસ્તવિક અર્થ શું છે.

ઇસ્લામના પાંચ પાયાના સ્તંભો:

ઇસ્લામનું માળખું પાંચ મૂળભૂત સિદ્ધાંતો પર ટકેલું છે:

૧. શહાદા: અલ્લાહ સિવાય કોઈ પૂજ્ય નથી અને મોહમ્મદ (સ.અ.વ.) તેના અંતિમ પયગંબર છે તેવી સાક્ષી આપવી.

૨. નમાઝ: દિવસમાં પાંચ વખત નિયત સમયે ઈશ્વરની બંદગી કરવી.

૩. ઝકાત: પોતાની કમાણીનો અઢી ટકા ભાગ ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોને દાનમાં આપવો.

૪. રોઝા: રમઝાન માસમાં સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત સુધી ભૂખ્યા-તરસ્યા રહી આત્મસંયમ કેળવવો.

૫. હજ: આર્થિક અને શારીરિક રીતે સક્ષમ હોય તેમણે જીવનમાં એકવાર મક્કાની પવિત્ર યાત્રા કરવી.

નમાઝની પ્રક્રિયા અને તેના અર્થો:

જ્યારે મસ્જિદમાં ઈમામની પાછળ હરોળમાં ઉભા રહીને નમાઝ પઢવામાં આવે છે, ત્યારે તે શાંતિ અને સમાનતાનું અદભૂત દ્રશ્ય હોય છે.

· અલ્લાહુ અકબર (તકબીર): નમાઝની શરૂઆતમાં જ્યારે હાથ કાન સુધી ઉઠાવીને આ શબ્દ બોલાય છે, ત્યારે તેનો અર્થ છે - "અલ્લાહ (ઈશ્વર) સૌથી મહાન છે." આ ક્રિયા દુન્યવી મોહમાયા છોડી ઈશ્વરમાં લીન થવાનું પ્રતીક છે.

· સના: ઈશ્વરની પ્રશંસા કરતા પઢાય છે - "સુબ્હાનકા અલ્લાહુમ્મા..." જેનો અર્થ છે, "હે અલ્લાહ! તું પવિત્ર છે અને તમામ પ્રશંસા તારા માટે જ છે."

· સુરા ફાતિહા: આ કુરાનનું પ્રથમ પ્રકરણ છે. જેમાં ભક્ત કહે છે, "અલહમદુ લિલ્લાહી રબ્બીલ આલમીન" અર્થાત્ "તમામ પ્રશંસા અલ્લાહ માટે છે, જે સમગ્ર સૃષ્ટિનો પાલનહાર છે." આમાં ભક્ત ઈશ્વર પાસે સાચો અને સીધો માર્ગ બતાવવાની દુઆ કરે છે.

· સજદા (નમન): જ્યારે નમાઝી પોતાનું મસ્તક જમીન પર ટેકવે છે, ત્યારે તે પોતાના અહંકારનો ત્યાગ કરે છે અને બોલે છે - "સુબ્હાના રબ્બીયલ આલા", એટલે કે "મારો પાલનહાર પવિત્ર છે, જે સર્વોચ્ચ છે."

શાંતિનો પૂર્ણાહુતિ સંદેશ:

નમાઝનો અંત 'સલામ' ફેરીને કરવામાં આવે છે. જમણી અને ડાબી બાજુ ચહેરો ફેરવીને બોલાય છે - "અસ્સલામુ અલયકુમ વ રહેમતુલ્લાહ", જેનો અર્થ છે "તમારા પર અલ્લાહની શાંતિ અને દયા વરસતી રહે." આમ, નમાઝ માત્ર એક વ્યક્તિગત બંદગી નથી, પણ સમગ્ર સમાજ માટે શાંતિની પ્રાર્થના છે. ઇસ્લામિક ઉપાસનાની આ શિસ્ત અને આધ્યાત્મિકતા આજે પણ લાખો લોકોને માનસિક શાંતિ પ્રદાન કરે છે.