નવી દિલ્હી : ભ્રષ્ટાચારના કેસોમાં સરકારી કર્મચારીઓ સામે તપાસ શરૂ કરતા પહેલા સરકારની પૂર્વ મંજૂરી લેવાની જોગવાઈ (કલમ 17A) અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે એક મહત્વપૂર્ણ પણ 'વિભાજિત' ચુકાદો આપ્યો છે. જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને જસ્ટિસ કે.વી. વિશ્વનાથનની બેન્ચ આ મુદ્દે એકમત થઈ શકી નથી, જેના પરિણામે હવે આ મામલો અંતિમ નિર્ણય માટે મોટી બેન્ચ સમક્ષ જશે.

બંને ન્યાયાધીશોના વિરોધાભાસી તર્ક

આ કેસમાં બેન્ચના બંને ન્યાયાધીશોએ તદ્દન અલગ મંતવ્યો વ્યક્ત કર્યા હતા:

· જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના: તેમણે કલમ 17A ને ગેરબંધારણીય ગણાવતા કહ્યું કે, તપાસ માટે પૂર્વ મંજૂરીની જરૂરિયાત ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી કાયદાના મૂળ હેતુને જ ખતમ કરી નાખે છે. આ જોગવાઈ તપાસ અટકાવે છે અને ભ્રષ્ટ અધિકારીઓને 'ઢાલ' પૂરું પાડે છે.

· જસ્ટિસ કે.વી. વિશ્વનાથન: તેમણે આ જોગવાઈનું સમર્થન કરતા કહ્યું કે, પ્રામાણિક અધિકારીઓને ખોટી રીતે પરેશાન થતા બચાવવા માટે આ સુરક્ષા કવચ જરૂરી છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે આ જોગવાઈ રદ કરવી એ "બાળકને નહાવાના પાણી સાથે બહાર ફેંકી દેવા" જેવું હશે.

શું છે કલમ 17A?

જુલાઈ 2018માં ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમમાં આ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. આ જોગવાઈ મુજબ, જો કોઈ સરકારી કર્મચારીએ તેની સત્તાવાર ફરજ દરમિયાન કોઈ નિર્ણય લીધો હોય અથવા ભલામણ કરી હોય, તો તેની સામે ભ્રષ્ટાચારની તપાસ શરૂ કરતા પહેલા તપાસ એજન્સીએ (જેમ કે CBI કે ACB) સક્ષમ અધિકારીની પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત છે.

ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી લડાઈ પર અસર

NGO 'સેન્ટર ફોર પબ્લિક ઇન્ટરેસ્ટ લિટિગેશન' (CPIL) વતી વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે દલીલ કરી હતી કે આ કલમ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી કાયદાને નબળો પાડે છે, કારણ કે સરકાર ભાગ્યે જ તેના પોતાના અધિકારીઓ સામે તપાસની મંજૂરી આપે છે. બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકાર વતી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ આ જોગવાઈનો બચાવ કર્યો હતો.

હવે આગળ શું?

જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટની બે સભ્યોની બેન્ચ વિભાજિત ચુકાદો આપે, ત્યારે મામલો ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) પાસે મોકલવામાં આવે છે. હવે CJI સૂર્યકાંત આ મામલે ફરીથી સુનાવણી કરવા માટે ત્રણ અથવા પાંચ ન્યાયાધીશોની મોટી બેન્ચની રચના કરશે, જેનો નિર્ણય અંતિમ ગણાશે.