નવી દિલ્હી: અત્યારે દિલ્હીની હાલત એવી છે કે લોકો મજાકમાં કહી રહ્યા છે, "શિમલા જવા જેવું નથી, શિમલા પોતે દિલ્હી આવી ગયું છે!" મંગળવારે સવારે જ્યારે શિમલામાં તાપમાન 9 ડિગ્રી અને ધર્મશાલામાં 6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતું, ત્યારે દિલ્હીના અનેક વિસ્તારોમાં પારો ગગડીને 2.9 થી 3 ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે નોંધાયો હતો. આ આંકડા માત્ર સામાન્ય લોકોને જ નહીં, પરંતુ હવામાનશાસ્ત્રીઓને પણ અચંબામાં મૂકી રહ્યા છે. રસ્તાઓ પર ગાઢ ધુમ્મસ અને કાતિલ ઠંડીને કારણે જનજીવન ઠપ થઈ ગયું છે.
 સામાન્ય રીતે આપણને લાગે કે ઊંચાઈ પર ઠંડી વધુ હોય, પરંતુ આ વખતે વિજ્ઞાન કંઈક અલગ જ રમત રમી રહ્યું છે. પર્વતોમાં પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbance) ને કારણે વાદળો છવાયેલા રહે છે, જે પૃથ્વીની ગરમીને પકડી રાખે છે. તેની સામે દિલ્હી જેવા મેદાની વિસ્તારોમાં આકાશ એકદમ સ્વચ્છ છે. જ્યારે આકાશ સાફ હોય ત્યારે જમીન પરની ગરમી રાત્રે ઝડપથી અવકાશમાં જતી રહે છે, જેને 'રેડિએશન કૂલિંગ' કહેવાય છે. પરિણામે, દિલ્હીમાં તાપમાન પહાડો કરતાં પણ નીચે જતું રહ્યું છે.
બરફીલા પવનોનો હુમલો: અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન તરફથી આવતા સૂકા અને અતિ ઠંડા પવનો સીધા દિલ્હીમાં પ્રવેશી રહ્યા છે. આ પવનો જમીનની સપાટીની નજીક ફૂંકાતા હોવાથી હાડકાં ગાળી નાખે તેવી ઠંડી અનુભવાય છે.
 કાશ્મીર અને હિમાચલના પહાડોમાં જે બરફવર્ષા થઈ રહી છે, ત્યાંથી ઠંડી હવા ઢોળાવ પરથી ઉતરીને મેદાનો તરફ વહે છે. આ હવા દિલ્હીમાં આવીને સ્થિર થઈ જાય છે.
દિલ્હીમાં પ્રદૂષણના કણો ધુમ્મસ સાથે મળીને એક જાડું પડ બનાવે છે. આ પડ દિવસ દરમિયાન સૂર્યના કિરણોને જમીન સુધી પહોંચતા અટકાવે છે, જેના કારણે દિવસે પણ તાપમાન વધતું નથી.
ખુલ્લો ભૂપ્રદેશ: પહાડોમાં ખીણો પવનોને રોકે છે, જ્યારે દિલ્હીના ખુલ્લા મેદાનોમાં ઠંડા પવનોને અટકાવવા માટે કોઈ અવરોધ નથી.
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે લઘુત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતા 4.5 ડિગ્રી જેટલું ઘટી જાય ત્યારે તેને 'શીત લહેર' જાહેર કરવામાં આવે છે. દિલ્હી અત્યારે આ જ ગંભીર સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. માત્ર દિલ્હી જ નહીં, પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠ અને લખનૌમાં પણ આવી જ સ્થિતિ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જાન્યુઆરી આખો મહિનો હજુ આવી જ ઠંડી રહેશે અને ફેબ્રુઆરીના બીજા સપ્તાહ પછી જ થોડી રાહત મળશે.