નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક એવા પિતાની અરજી પર પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો છે, જેમના માટે પોતાના વહાલસોયા પુત્રને જીવતો જોવો એ જિંદગીની સૌથી મોટી સજા બની ગઈ છે. ૩૧ વર્ષીય હરીશ રાણા છેલ્લા ૧૨ વર્ષથી કોમામાં છે અને કૃત્રિમ જીવન સહાયક પ્રણાલી (Life Support) પર ટકેલા છે. તેમના પિતા અશોક રાણાએ સર્વોચ્ચ અદાલતને વિનંતી કરી છે કે તેમના પુત્રને 'નિષ્ક્રિય ઈચ્છામૃત્યુ' (Passive Euthanasia) ની મંજૂરી આપીને આ અસહ્ય વેદનામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવે.
૧૨ વર્ષની લાંબી અને કરુણ પ્રતિક્ષા
વર્ષ ૨૦૧૩માં પંજાબ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી એવા હરીશ રાણા એક ઇમારતના ચોથા માળેથી નીચે પડી ગયા હતા. આ અકસ્માતમાં તેમને માથામાં ગંભીર ઈજા થઈ હતી, ત્યારથી તેઓ સંપૂર્ણપણે પથારીવશ છે. સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને કે.વી. વિશ્વનાથનની બેન્ચે નોંધ્યું હતું કે પરિવાર હવે માનસિક અને આર્થિક રીતે ભાંગી પડ્યો છે. સારવારનો ખર્ચ ઉઠાવવા માટે વૃદ્ધ માતા-પિતાએ પોતાનું ઘર પણ વેચી નાખ્યું છે.
"પ્રકૃતિને પોતાનો રસ્તો અપનાવવા દો"
ન્યાયાધીશોએ ૧૩ જાન્યુઆરીના રોજ રાણાના માતા-પિતા અને ભાઈ સાથે અંગત મુલાકાત કરી હતી. પરિવારનું કહેવું છે કે હરીશ અત્યારે માત્ર પીડાઈ રહ્યો છે અને જો તબીબી સારવારથી કોઈ સુધારો થવાની શક્યતા ન હોય, તો તેને વધુ પીડા આપવાનો કોઈ અર્થ નથી. અરજદારના વકીલે કોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે 'ઈચ્છામૃત્યુ'ને બદલે 'જીવન ટકાવી રાખતી સારવાર પાછી ખેંચવી' એવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે, જેથી હરીશ કુદરતી રીતે શાંતિ મેળવી શકે.
મેડિકલ બોર્ડનો રિપોર્ટ અને કાયદાકીય ગૂંચ
AIIMS દિલ્હીના મેડિકલ બોર્ડે હરીશની સ્થિતિને "દુઃખદ અને દયનીય" ગણાવી છે. અગાઉ દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ અરજી ફગાવી દીધી હતી કારણ કે હરીશ વેન્ટિલેટર પર નહોતો, પરંતુ ટ્યુબ દ્વારા ખોરાક લેતો હતો. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટની ૨૦૨૩ની માર્ગદર્શિકા મુજબ હવે વનસ્પતિ જેવી અવસ્થામાં રહેલા દર્દીઓ માટે પણ જીવન સહાય પાછી ખેંચવા પર વિચાર થઈ શકે છે. હવે આખા દેશની નજર સુપ્રીમ કોર્ટના અંતિમ ચુકાદા પર છે, જે માનવીય સંવેદના અને કાયદા વચ્ચેનો નવો માર્ગ નક્કી કરશે.