યુરોપિયન યુનિયન અને અન્ય દેશો અમેરિકન ડૉલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ બાદ બદલાયેલા ભૌગોલિક સમીકરણોને કારણે વિશ્વ 'મલ્ટી પોલર' એટલે કે બહુધ્રુવીય વ્યવસ્થા તરફ વળી રહ્યું છે.

વૈશ્વિક ભૌગોલિક રાજનીતિમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. વિવિધ અહેવાલો અને વિશ્લેષણો મુજબ, યુરોપિયન યુનિયન હવે અમેરિકન ડૉલરથી દૂર જઈને વેપાર કરવાની દિશામાં વિચારી રહ્યું છે. ખાસ કરીને રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના સંઘર્ષ બાદ યુરોપિયન અર્થતંત્રને મોટો ફટકો પડ્યો છે અને હવે તે તેની અર્થવ્યવસ્થાને બચાવવા માટે ચીન અને ભારત જેવા એશિયાઈ દિગ્ગજો તરફ મીટ માંડી રહ્યું છે.

આ પ્રક્રિયાને આર્થિક નિષ્ણાતો 'ડિ-ડૉલરાઈઝેશન' તરીકે ઓળખાવી રહ્યા છે, જે વિશ્વને બહુધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થા (મલ્ટી પોલર વર્લ્ડ ઓર્ડર) તરફ લઈ જઈ રહી છે. 

હાલના નાણાકીય સંકટથી બચવા માટે દરેક દેશ પોતાની સુરક્ષા કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. જેના ભાગરૂપે વિવિધ દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ મુક્ત વેપાર કરારો (એફટીએ) પર હસ્તાક્ષર કરવા અને લાંબા ગાળાની ભાગીદારી માટે અન્ય શક્તિશાળી રાષ્ટ્રો સાથે જોડાવા તૈયાર થયા છે. 

આ પરિસ્થિતિમાં અમેરિકા ધીમે ધીમે એકલું પડી રહ્યું હોવાનું ચિત્ર ઉપસી રહ્યું છે, કારણ કે બાકીનું વિશ્વ અમેરિકાની સાથે આર્થિક મુશ્કેલીમાં ફસાવાને બદલે સુરક્ષિત વિકલ્પો શોધી રહ્યું છે.