નવી દિલ્હી: માત્ર માણસો કે વાંદરા જ નહીં, કુતરાઓ પણ સામાજિક વાતચીત દ્વારા સેંકડો વસ્તુઓના નામ યાદ રાખી શકે છે
સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે કુતરાઓને કોઈ પણ વસ્તુ શીખવાડવા માટે ખાસ તાલીમની જરૂર પડે છે, પરંતુ એક નવા સંશોધનમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે. કેટલાક અત્યંત બુદ્ધિશાળી કુતરાઓ માત્ર તેમના માલિકોની વાતચીત સાંભળીને જ સેંકડો વસ્તુઓના નામ શીખી શકે છે. આ ક્ષમતા તેમને અઢાર મહિનાના માનવ બાળકની સમકક્ષ મૂકે છે.
સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે શ્વાન ઘરમાં ચાલતી વાતચીતને ધ્યાનથી સાંભળે છે અને કોઈ પણ ખાસ તાલીમ વગર નવા શબ્દો ગ્રહણ કરી લે છે. વિજ્ઞાનની ભાષામાં આને સામાજિક શિક્ષણ કહી શકાય.
અત્યાર સુધી બોનોબોસ (એક પ્રકારના વાંદરા) અને આફ્રિકન ગ્રે પોપટ જેવા બહુ ઓછા પ્રાણીઓમાં આવી ક્ષમતા જોવા મળી છે. આફ્રિકન ગ્રે પોપટ પણ ચોક્કસ નામો દ્વારા વસ્તુઓને ઓળખતા જોવા મળ્યા છે.
માણસોની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા જોઈને પરોક્ષ રીતે શબ્દો શીખવા એ ખુબ જ અઘરી પ્રક્રિયા છે. આ માટે બોલનાર વ્યક્તિની નજર ક્યાં છે તે સમજવું પડે છે અને અમુક અંશે તે વ્યક્તિનો ઈરાદો શું છે તે પણ સમજવું પડે છે.
કુતરાઓમાં આ પ્રકારની સમજણ શક્તિ હોવી એ પ્રાણીજગતના અભ્યાસમાં એક નવી દિશા ખોલે છે. આ તારણ દર્શાવે છે કે આપણા પાલતુ પ્રાણીઓ આપણે ધારીએ છીએ તેના કરતાં વધુ હોશિયાર હોય છે અને આપણી રોજિંદી ક્રિયાઓમાંથી સતત શીખતા રહે છે.